Της Χρύσας Καραμήτρου,
Μικρή μου,
Ήρθε η ώρα να σου γράψω αυτές τις δύσκολες μέρες. Καθώς δεν ξέρω το όνομά σου κι επειδή αγαπώ πολύ τα λουλούδια, σε ονόμασα Warda, όπως στη γλώσσα σου ονομάζουν το τριαντάφυλλο. Μικρό, τριανταφυλλένιο κορίτσι με το όπλο στο χέρι, είχα την τύχη να προλάβω να μιλήσω για εσένα με τα παιδιά της τάξης μου, στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας της Γ΄ Γυμνασίου.
Είχες τη θέση σου, δίπλα στο κείμενο «Μια γενιά που της έκλεψαν το χαμόγελο», ένα απόσπασμα από ρεπορτάζ του Πέτρου Παπακωνσταντίνου, στην εφημερίδα Καθημερινή, το 2003, που μιλούσε για τη χαμένη παιδική ηλικία των μικρών Παλαιστινίων εξαιτίας της κατοχής της πατρίδας σας από το Ισραήλ. Να ήξερες μόνο πόσα όμορφα λόγια ειπώθηκαν τότε στην τάξη, ακριβώς με αφορμή την εικόνα σου, για όλα τα παιδιά του λαού σου! Πόση ανησυχία εκφράστηκε, πόση αλληλεγγύη, αλλά και πόση αποστροφή και οργή για τον πόλεμο και την κατοχή της πατρίδας σου!
Βρισκόσουν για περισσότερο από είκοσι χρόνια στην ενότητα του βιβλίου για την Ειρήνη και τον Πόλεμο, πάντα «εντός ύλης», όπως και το κείμενο του Πέτρου Παπακωνσταντίνου. Ήσουν εκεί μαζί με άλλα σημαντικά έργα που αναφέρονταν στον πόλεμο, καταδίκαζαν την αγριότητά του και πρόβαλλαν την αξία της ειρήνης: ένα κείμενο για την Γκουέρνικα του Πικάσο, αποσπάσματα από την Ιστορία του Θουκυδίδη, από το βιβλίο της Άλκης Ζέη «Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου», αλλά και από το «Άξιον εστί» του Οδυσσέα Ελύτη. Ανάμεσα σε όλα αυτά ήταν και η εικόνα σου, μικρή μου Warda, με το παιδικό πρόσωπό σου να μας κοιτά χωρίς χαμόγελο, αλλά με βλέμμα γεμάτο από τη δύναμη και την αξιοπρέπεια του λαού σου!
Θα μπορούσα πιθανόν να σε συγκρίνω με τον μικρό μπουρλοτιέρη, στο κείμενο της Γ. Γρηγοριάδου-Σουρέλη, στο Ανθολόγιο της Ε΄ και Στ΄ τάξης. Με το μικρό αγόρι που, μετά την καταστροφή και τη σφαγή στη Χίο, εκλιπαρεί τον Μιαούλη, να τον αφήσει να πάει στον Κανάρη, για να βάζει μαζί του μπουρλότα στις τούρκικες αρμάδες («Άσε με, καπετάνιε, να πάω μαζί του! Ξαναδούλεψα στα μπουρλότα και τα ξέρω», παρακάλεσε). Αλλά και με τους νεαρούς κλέφτες που πολέμησαν τους Τούρκους το ’21 κι έγιναν το καύχημα των γονιών τους, όπως διηγείται το βιβλίο Ιστορίας της Στ’ τάξης, («Το “κλέφτης” ήτον καύχημα. Έλεγε “είμαι κλέφτης” και η ευχή των πατέρων ενός παιδιού ήτον να γίνη κλέφτης»). Ακόμη και με τον μικρό, πιτσιρίκο-σαμποτέρ στο έργο του Ψαθά, που κοροϊδεύει τον «Κύκλωπα»-Γερμανό ναζί, που ήρθε ως κατακτητής να ρημάξει τον τόπο μας («Μπράβο, ρε Χιτλερία. Τα ’μαθες το ρωμέικα. Αφίτερζεν»).
Όμως, παρ’ όλη τη δύσκολη κατάσταση που βιώνετε εδώ και πολλές δεκαετίες στον τόπο σου, δεν νομίζω ότι σου έδωσαν το όπλο για να πολεμήσεις! Βλέπω πιο πολύ στην εικόνα σου με το όπλο τη συμβολική έκφραση της αποφασιστικότητας των Παλαιστινίων να αγωνιστούν για «γη και ελευθερία» με κάθε κόστος! Ο λαός σου αγαπά τη ζωή και γι’ αυτό λατρεύει τα παιδιά του. Και αγωνίζεται τόσα χρόνια για το κλεμμένο χαμόγελό τους, για το δικαίωμά τους σε μια αξιοπρεπή κι ελεύθερη ζωή!
Για το κλεμμένο χαμόγελο της παιδικής ηλικίας μίλησαν και τα παιδιά της τάξης μου, συγκρίνοντάς την εικόνα σου με το σκίτσο/εικόνα ενός παιδιού από την Αφρική -μερικές σελίδες παρακάτω στο ίδιο βιβλίο- που με δυσκολία κρατά ένα μεγάλο αυτόματο όπλο. Πρόκειται για την αληθινή ιστορία ενός 14χρονου παιδιού που απήχθη και εξαναγκάστηκε να πολεμήσει και να σκοτώσει συνανθρώπους του στα χρόνια της εμφύλιας διαμάχης στη Λιβερία, περίπου όταν ξεκινούσε η δική σας δεύτερη, απελευθερωτική Ιντιφάντα ενάντια στον κατακτητή.
Σ’ αυτό το κλεμμένο χαμόγελο των παιδιών αναφέρεται και ο Μιαούλης όταν λέει στον μικρό του μπουρλοτιέρη: «Ακόμα είσαι μικρός. Έπρεπε να μαθαίνεις ήσυχα τα γράμματά σου, να σκαρφαλώνεις στους βράχους, να ρίχνεις πετονιές… Να γελάς, μωρέ, έπρεπε… …και συ βλέπεις σκοτωμούς, ακούς αντίς για τραγούδια μπάλες να κελαηδάνε, μπαταριές να σφυρίζουν πλάι σου… Θα ‘ρθει μια μέρα, Λευτέρη, που τα παιδιά θα ζούνε ξένοιαστα. Εμείς σκοτωνόμαστε για να ‘ρθει καιρός που τα παιδιά θα χαίρονται τις λαμπριάτικες μέρες, που δε θα σκιάζονται, γιατί δε θα ‘ναι πια σκλάβοι…».
Μικρό μου κορίτσι, όμορφο λουλούδι της Παλαιστίνης, o αγώνας του λαού σου αγγίζει τα πιο μεγάλα δίκαια των ανθρώπων, την ελευθερία, την εθνική ανεξαρτησία, την κοινωνική δικαιοσύνη, την ειρήνη. Αξίες και ιδανικά για τα οποία γίνεται λόγος σε έργα που βρίσκονται μέσα στα σχολικά μας βιβλία όλων των τάξεων, στη Γλώσσα, τη Λογοτεχνία, την Ιστορία, και αλλού και τα διδάσκονται τα παιδιά μας: η Αντιγόνη, ο Προμηθέας Δεσμώτης, ο Θούριος του Ρήγα και η Ελληνική Νομαρχία, αλλά και τα δημοτικά τραγούδια, η ποίηση του Παλαμά, του Σικελιανού, του Ρίτσου, του Σεφέρη, του Ελύτη και όλα τα μεγάλα έργα του παγκόσμιου πολιτισμού.
Νιώθω την αγωνία σου, ίδια με την αγωνία των παιδιών και των νέων, που έζησαν τους μεγάλους πολέμους, την προσφυγιά, τη φτώχεια και τη μετανάστευση, την Κατοχή και την Αντίσταση. Διακρίνω τη θλίψη σου ακόμη και στο ημερολόγιο της μικρής εβραιοπούλας, της Άννας Φρανκ, που τόσο άδικα χάθηκε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης των Ναζί. Σε βλέπω δίπλα στα παιδιά του πολέμου και της ατομικής βόμβας στο έργο «Τα λουλούδια της Χιροσίμα», της Εντίτα Μόρρις. Στην Αντίσταση της νεαρής Πολυξένης, της Μ. Αξιώτη («Από δόξα και θάνατο»,). Στην εξέγερση του Πολυτεχνείου μαζί με τους έξι χιλιάδες νέους, εφήβους και παιδιά, του Γ. Χειμώνα («Έξι χιλιάδες νέοι»). Τέλος, πίσω από «Το συρματόπλεγμα του αίσχους», του Χ. Μηλιώνη, μετά την εισβολή, στη διχοτομημένη εδώ και πολλά χρόνια Κύπρο.
Νιώθω ότι ακούω τον χτύπο της καρδιάς σου στο ταμπούρλο του Νεαρού τυμπανιστή του Μεσολογγίου, έργο του Γερμανού ζωγράφου Johann Georg Christian Perlberg. Εμπνευσμένος από αυτό ένας σύγχρονος καλλιτέχνης φιλοτέχνησε στο 13ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών μια μεγάλη τοιχογραφία με τίτλο «Ο νεαρός τυμπανιστής του Μεσολογγίου» ή «τα Τύμπανα του πολέμου της Ανεξαρτησίας», δηλώνοντας: «Μέσα από το έργο μου θέλησα να εκφράσω την επανάσταση, όπως θα ήθελα να γίνει ακόμη και στις μέρες μας: Ένας νέος να δίνει το ρυθμό της»!
Όπως αισθάνομαι ότι «υπάρχεις» σε κάθε τραγούδι, σε κάθε θεατρική παράσταση, σε κάθε εκδήλωση και μάθημα στο σχολείο, όπου μιλάμε με τα παιδιά για τους αγώνες των ανθρώπων, για τους αγώνες του λαού μας, για τους αγώνες του λαού σου, τους αγώνες όλων των λαών του κόσμου για λευτεριά και δικαιοσύνη.
Όμως, σε αντίθεση με όλα τα παραπάνω, κυβέρνηση της χώρας μου, υποστηρίζοντας από καιρό το κράτος που εξοντώνει τον λαό σου, έσπευσε να σε εξαφανίσει από το βιβλίο της Νεοελληνικής Γλώσσας της Γ΄ Γυμνασίου, βαφτίζοντάς σε «παιδί-στρατιώτη», με τη δικαιολογία ότι η εικόνα σου παραβιάζει τη συνθήκη για τα δικαιώματα του παιδιού. Βέβαια, όπως καλά γνωρίζουμε όλοι και όλες οι εκπαιδευτικοί, ούτως ή άλλως σε έναν χρόνο από τώρα κανένα από τα βιβλία, που θα διανεμηθούν στον μαθητικό πληθυσμό του Δημοτικού και του Γυμνασίου και αργότερα και του Λυκείου, δεν θα είναι το ίδιο με τα σημερινά. Τα σχολικά μας εγχειρίδια θα αλλάξουν μετά από 25 χρόνια. Ωστόσο, οι υπεύθυνοι δεν μπορούσαν να περιμένουν, ούτε για να κρατήσουν έστω τα προσχήματα! Φυσικά, στη συνέχεια δήλωσαν ευθαρσώς ότι οι αποφάσεις τους πάρθηκαν έπειτα από παρέμβαση του Κεντρικού Ισραηλιτικού Συμβουλίου Ελλάδας, προσβάλλοντας έτσι ξεδιάντροπα τη δεδομένη στιγμή τα εκατοντάδες χιλιάδες σκοτωμένα, ακρωτηριασμένα, τρομοκρατημένα, κακοποιημένα, εξαντλημένα και σκελετωμένα από πείνα και δίψα παιδιά της μαρτυρικής Γάζας.
Στη θέση μάλιστα του κειμένου και της εικόνας σου που αφαίρεσαν έβαλαν ένα κείμενο δημιουργημένο με την ΑΙ, χαρακτηρίζοντας –σύμφωνα με δημοσιογραφικές πηγές, καθώς επίσημη ανακοίνωση δεν υπήρξε ποτέ- οι ίδιοι την επιλογή τους ως «ενδιαφέρουσα που αξίζει συγχαρητηρίων» (!). Αυτοεπαινέθηκαν κιόλας υποστηρίζοντας ότι η αντικατάσταση που έκαναν δίνει στη σχολική κοινότητα την ευκαιρία «να μελετήσει ένα κείμενο που δεν δημιουργήθηκε από άνθρωπο» «… επανασχεδιάζοντας ταυτόχρονα και τις συνοδευτικές δραστηριότητες … για να ενισχύσουν την κριτική σκέψη των μαθητών/μαθητριών». Λόγια του καφενείου, τα οποία προσβάλλουν βαθειά τη νοημοσύνη και την αξιοπρέπειά μας!
Καλή μου Warda, ζούμε σε σκοτεινούς καιρούς! Το να μιλάς για την Παλαιστίνη αντιμετωπίζεται ακόμη και με βίαιη καταστολή. Στον χώρο της εκπαίδευσης, εκπαιδευτικοί που επέλεξαν να μιλήσουν για την πατρίδα σου διώκονται για πειθαρχικά παραπτώματα. Το «έγκλημά» τους; Η δασκάλα Ελευθερία Παλαιστίδου έφτιαξε με τις μαθήτριες και τους μαθητές της το πιο όμορφο πανό που μπορεί να δει άνθρωπος! Ένα πανό με λουλούδια, πεταλούδες, καρδιές, το σήμα της ειρήνης και το σύνθημα «Λευτεριά στην Παλαιστίνη»! Η θεατρολόγος-εκπαιδευτικός Έφη Λάζου ανέβασε ένα θεατρικό έργο για παιδιά που βασιζόταν στην απίστευτα ευρηματική και άκρως παιδαγωγική ιδέα η ιστορία της Άννας Φρανκ να «συνομιλεί» με την ιστορία των παιδιών της Παλαιστίνης! Και αντί συγχαρητηρίων έλαβαν κλήσεις σε απολογία!
Το μήνυμα είναι σαφές! Θέλουν να επιβάλλουν τη σιωπή! Ξεκάθαρη όμως είναι και η δική μας απάντηση! Δεν θα μας πτοήσουν! Δεν θα μας κάνουν αδιάφορα, κυνικά τέρατα! Δεν θα μας καταστήσουν συνένοχους σ’ αυτό το έγκλημα! Δεν θα στερήσουν κι από τα δικά μας παιδιά το όραμα και την ελπίδα για έναν καλύτερο κόσμο! Η συνείδησή μας -ως εκπαιδευτικοί, πολίτες και άνθρωποι- μας καλεί να μην σταματήσουμε να μιλάμε για την Παλαιστίνη, να μην σταματήσουμε να φωνάζουμε για το αποτρόπαιο έγκλημα στη Γάζα, όπου συντελείται η μαζική εξόντωση αθώων Παλαιστινίων!
Παιδί μου, η σημαία της πατρίδας σου κυματίζει στα χέρια χιλιάδων αλληλέγγυων ανθρώπων σε διαδηλώσεις σε όλο τον κόσμο! Φωνές διαμαρτυρίας υψώνονται από τους λαούς σε μια σκληρή αναμέτρηση ανάμεσα στο δίκαιο και το άδικο! Καραβάνια, αποστολές και πλοία αλληλεγγύης προσπαθούν να προσεγγίσουν τον τόπο σου και να σπάσουν τον αποκλεισμό σας! Οι λαοί επιμένουν να αντιστέκονται και να διεκδικούν σε ένα πλατύ διεθνιστικό μέτωπο αλληλεγγύης τη δικαίωση του λαού της Παλαιστίνης. Τιμή σε όσους αγωνίζονται στη σωστή πλευρά της Ιστορίας!
Μικρή μου, κοιτώ την εικόνα σου, το αγέλαστο πρόσωπό σου, και σκέφτομαι γεμάτη θλίψη αλλά κι οργή τις χιλιάδες παιδιών σαν κι εσένα που έχασαν τη ζωή τους από τους ισραηλινούς βομβαρδισμούς. Όλα αυτά τα μικρά, κλειστά, τρυφερά μπουμπούκια που δεν τα άφησαν να γίνουν όμορφα και θαλερά λουλούδια στη γη της Παλαιστίνης!
Ο μεγάλος ποιητής μας Γιάννης Ρίτσος είχε γράψει κάποτε: «Τ’ όνειρο του παιδιού είναι η ειρήνη. / Τ’ όνειρο της μάνας είναι η ειρήνη. / Τα λόγια της αγάπης κάτω απ’ τα δέντρα, είναι η ειρήνη. / … Η ειρήνη είναι τα σφιγμένα χέρια των ανθρώπων / είναι το ζεστό ψωμί στο τραπέζι του κόσμου / είναι το χαμόγελο της μάνας. / … Πάνω στις ράγες των στίχων μου / το τραίνο που προχωρεί στο μέλλον / φορτωμένο στάρι και τριαντάφυλλα / είναι η ειρήνη.»
Μικρή μου Παλαιστίνια με το χαμένο χαμόγελο, σου εύχομαι ειρήνη!
Κουράγιο και θάρρος στον αγώνα για λευτεριά!
Νίκη στον λαό σου!
Λευτεριά στην Παλαιστίνη!
Με το πρόσωπό σου χαραγμένο στη μνήμη μου …
*Το όνομα «Warda» είναι ένα κοινό αραβικό όνομα και στην Παλαιστίνη μπορεί να συνδεθεί με την ομορφιά, την ανθεκτικότητα και έχει πολιτισμική σημασία. Η λέξη «Warda» επίσης είναι κοινή στην αραβική γλώσσα και σημαίνει «τριαντάφυλλο». Χρησιμοποιείται σε ποίηση, τραγούδια ή άλλες πολιτιστικές εκφράσεις που σχετίζονται με την Παλαιστίνη.
