Το Υπουργείο Παιδείας ανακοίνωσε για τη χρονιά 2025-26 ένα ακόμα «φιλόδοξο πρόγραμμα»: λαχανόκηποι στα σχολεία. Με οβάλ μεταλλικά παρτέρια, θερμοκήπια, ποτιστήρια και… «κριτική σκέψη και όραμα». Πολύ ωραία. Άλλη μια δράση με ωραίο τίτλο, χρώμα PowerPoint και μπόλικη ευαισθησία στο περιτύλιγμα.
Αλλά οι εκπαιδευτικοί ξέρουμε καλά: πίσω από τις λέξεις κρύβονται τα ίδια ερωτήματα που κανείς δεν απαντά.
Ποιος θα τους φροντίζει αυτούς τους κήπους όταν περάσει η φωτογραφία για την πλατφόρμα; Ποιος θα αναλάβει τη συνεχή μέριμνα για κάτι που απαιτεί χρόνο, στήριξη και συνέχεια; Και πώς ακριβώς θα «ενσωματωθεί» ο κήπος στο αναλυτικό πρόγραμμα, ανάμεσα σε υποστελέχωση, ελλείψεις, εφημερίες και το μπαμπούλα της αξιολόγησης;
Γιατί στο τέλος —όπως πάντα— η φροντίδα γίνεται “έργο” του εκπαιδευτικού: ακόμα μία “ευκαιρία” για δημιουργία που όμως βασίζεται σε αόρατη, απλήρωτη, άυλη και αυτονόητη εργασία. Φροντίστε, δημιουργήστε, χαρείτε — αλλά μόνοι σας. Καμία θεσμική μέριμνα για την εργασιακή επιβάρυνση. Καμία πρόβλεψη για επιμόρφωση, στήριξη ή συνεργατικές υποδομές. Το υπουργείο σπέρνει παρτέρια και θερίζει «ενεργούς πολίτες».
Από παιδαγωγική άποψη, η προσέγγιση είναι εξίσου προβληματική. Ο κήπος αντιμετωπίζεται σαν σετ εκπαιδευτικού υλικού με προκαθορισμένες δεξιότητες και μετρήσιμους στόχους: να μάθουν τα παιδιά να σπέρνουν, να συγκομίζουν, να φτιάχνουν σαλάτες.
Ωραία. Αλλά πού είναι ο χώρος για τη σχέση; Πού είναι ο κήπος ως χώρος κοινότητας, οικειότητας, στοχασμού, φροντίδας; Πού είναι η εμπειρία της αποτυχίας, του πειραματισμού, της αργής μεταμόρφωσης; Πού είναι η ουσία;
Σε όλη την Ελλάδα υπάρχουν σχολικοί κήποι. Άλλοι συμβατικοί, άλλοι πειραματικοί. Συλλέχθηκε η εμπειρία όσων ασχολούμαστε με το ζήτημα; Έγινε ένα συνέδριο βρε αδελφέ, μια ημερίδα. Μπααα …η Ζαχαράκη ξέρει….
Δεν φτάνει να καλλιεργούμε φράουλες, πρέπει να καλλιεργούμε και συνείδηση.
Και αυτό δεν φυτρώνει με ημερομηνίες αποστολής πινάκων excel χωρίς σχεδιασμό, επιμόρφωση, προεργασία.
Αν θέλουμε οι μαθητές μας να μάθουν τι θα πει περιβαλλοντική ευαισθησία, ας ξεκινήσουμε από τα στοιχειώδη:
• από ένα σχολείο που σέβεται τη φροντίδα,
• από μια πολιτεία που στηρίζει τους εργαζόμενους
• και από ένα Υπουργείο που δεν ξεχνά ότι οι κήποι χρειάζονται ρίζες — όχι μόνο εξοπλισμό.
Γιατί στο τέλος της ημέρας, ο κήπος που αξίζει στα σχολεία δεν μπαίνει σε έτοιμο παρτέρι. Θέλει κοινότητα, σχέση, και τόλμη. Κι αυτό —ευτυχώς— το έχουν οι εκπαιδευτικοί. Το ερώτημα είναι: θα τους το επιτρέψετε;
