Εκτύπωση

του Suhail Taha,

Μετάφραση: Αιμιλία Τσαγκαράτου

(Αποσπάσματα από το βιβλίο Light in Gaza: Writings Born of Fire (Φως στη Γάζα, Γραπτά Γεννημένα από Φωτιά) – των εκδόσεων Haymarket, 2022)

Πόσος καιρός χρειάζεται μια κρίση να μετατραπεί σε καθημερινή κατάσταση ύπαρξης; Οι κάτοικοι της Γάζας βρίσκονται στον δέκατο πέμπτο χρόνο μιας ολέθριας κρίσης ηλεκτρισμού, ως άμεση συνέπεια του συνεχιζόμενου αποκλεισμού εξαιτίας της Ισραηλινής κατοχής και της αέναων βομβαρδισμών σε αυτό το τμήμα της Παλαιστίνης. Τα δύο τρίτα της ενέργειας της Γάζας είναι υπό τον έλεγχο του καταπιεστή, ο οποίος μπορεί να την παρέχει σύμφωνα με τη θέλησή του. Η υπόλοιπη προέρχεται από την μοναδική μονάδα ενέργειας της Γάζας, την οποία τα ισραηλινά βομβαρδιστικά κατέστρεψαν δύο φορές, το 2006 και το 2014. Οι αρχές κατοχής του Ισραήλ έχουν καταστρέψει το ευρύτερο ηλεκτρικό δίκτυο κατά περιόδους. Κατά τη διάρκεια του 2017-18, η μέση ημερήσια διαθεσιμότητα σε ρεύμα στη Γάζα ήταν εφτά ώρες. Μεταξύ του 2019 και 2021, κυμαίνονταν μεταξύ των δώδεκα και δεκατεσσάρων ωρών. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια των εντατικών Ισραηλινών επιθέσεων, μπορεί να πέσει και στις τέσσερις ώρες τη μέρα, όπως έγινε το Μάη του 2021 […..]

Το πρώτο μάθημα για τον ηλεκτρισμό στη Γάζα είναι να μην πιστεύεις όλα όσα ακούς.

Εάν θα μπορούσες να δεις τη Γη από το διάστημα, θα έβλεπες ότι οι πλούσιες και ισχυρές χώρες του κόσμου είναι οι πιο φωτεινές. Καθώς ο φωτισμός είναι μια μορφή ενέργειας, είναι επίσης μια μορφή εξουσίας και χρήματος. Σε έναν κόσμο που ο καπιταλισμός είναι αυτός που παίρνει τις αποφάσεις, η αποκαλούμενη ανθρωπιστική βοήθεια είναι σίγουρο ότι θα εξυπηρετήσει τα συμφέροντα εκείνων που κατ’ όνομα την προσφέρουν στους άλλους. Εδώ βρίσκεται η ουσιαστικά πολιτική φύση της τοποθέτησης του ηλεκτρισμού στη λίστα των παροχών που διακηρύσσονται ως ανθρωπιστικές. Ο ηλεκτρισμός ως βασική ανθρώπινη ανάγκη έχει γίνει κάτι δεδομένο. [….]

Το δεύτερο μάθημα για τον ηλεκτρισμό στη Γάζα είναι ότι η νύχτα είναι πάντα μεγαλύτερη από τη μέρα.

Μέχρι το 2014, η Σάλμα έφτασε στα δεκαπέντε της χρόνια χωρίς να ζήσει μια ολόκληρη μέρα με ηλεκτρισμό. Τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια ο Abu Tariq έχει μάθει ότι η πρόσβαση στο φως στη Γάζα είναι ένα καθαρά πολιτικό ζήτημα και δεν έχει καμία σχέση με το γεγονός ότι η Γάζα είναι φτωχή ή υποανάπτυκτη. Στην πραγματικότητα, υπάρχει πολιτικό τίμημα για τον ηλεκτρισμό ή την απουσία του. Εάν για παράδειγμα η παρούσα κυβέρνηση στη Γάζα ξαφνικά ανακοίνωνε στον κόσμο ότι αποδέχεται τη Συμφωνία του Αιώνα του Τραμπ και ότι εκτιμά τις προσπάθειες της αμερικάνικης κυβέρνησης για τη διαφύλαξη του καλού του παλαιστινιακού λαού, τότε είναι πιθανό ότι κάθε γωνιά της Λωρίδας της Γάζας θα φωτιζόταν στο λεπτό. Ωστόσο, ο Abu Tariq θα ένιωθε ντροπή που θα φώτιζε το σπίτι του θυσιάζοντας την Ιερουσαλήμ, την Κοιλάδα της Ιορδανίας και το ένα τρίτο της Δυτικής Όχθης. Αντί για αυτό, καθησυχάζει το νου του μέσα στο απόλυτο σκοτάδι. Τι θα μπορούσε να είναι πιο όμορφο από ένα σκοτάδι που συνεχίζει να μας υπενθυμίζει τη σταθερότητά μας, ένα σκοτάδι που διακόπτεται μόνο από το φως του φεγγαριού; Γιατί «αυτός που σκιάζει το φεγγάρι δεν αποφεύγει τη νύχτα».

Το να ξεπεράσεις το σκοτάδι σημαίνει να κατακτήσεις όλες εκείνες τις δεξιότητες που είναι απαραίτητες για να επιβιώσεις χωρίς ηλεκτρισμό. Αυτό όχι μόνο κάνει τους ανθρώπους να προσαρμοστούν σε μια ζωή χωρίς αυτό, αλλά εμπνέει και νέες μεθόδους επιβίωσης, καθιστώντας τους ικανούς να ασχολούνται με την οικονομική και κοινωνική ζωή με τρόπους που μειώνουν την εξάρτησή τους από τον ηλεκτρισμό. Με πρακτικούς όρους, ο οδηγός Iyad Khalaf έγινε είδηση με ένα αυτοκίνητο που κινείται με λάδι μαγειρέματος. Μετά την επιβολή της πολιορκίας, η Πόλη της Γάζας έχει δει την εμφάνιση καινοτόμων έργων τέχνης που αντανακλούν την κατάσταση στη Γάζα, περιλαμβανομένης και της πρόκλησης να ζεις χωρίς ηλεκτρισμό, όπως η δημιουργία γλυπτών με άμμο στην παραλία, τη διακόσμηση κάκτων και άλλων φυτών και τη μετατροπή των χαλασμάτων των κατεστραμμένων κτιρίων σε γκαλερί τέχνης. «Φως στο τέλος του τούνελ», μια έκθεση τέχνης που διοργανώθηκε στη Γάζα με θέμα « Η Τέχνη της Ελπίδας», πραγματοποιήθηκε από δεκατέσσερις νέους άνδρες και νέες γυναίκες από τη Λωρίδα της Γάζας με πάνω από εξήντα πίνακες. Χρησιμοποίησαν το πινέλο για να επικαλεστούν την ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον. Όταν έδειξαν την έκθεση σε ασθενείς στα νοσοκομεία της Γάζας, οι πίνακες χρησιμοποιήθηκαν για την αναπτέρωση του ηθικού. [….]

Λίγα κεριά, τόσες πολλές ζωές

Τον Απρίλιο του 2012, ένα κερί προκάλεσε το θάνατο τριών παιδιών (Raed, 4 ετών, Nadine, 7 και Farah, 6) στο Deir alBalah, βάζοντας φωτιά στο υπνοδωμάτιό τους. Τον Μάη του 2016, τρία παιδιά (Rahif, 4 ετών, Yusra, 5 και Nasser, 6) πέθαναν όταν ένα κερί προκάλεσε πυρκαγιά στο υπνοδωμάτιό τους στο στρατόπεδο προσφύγων στο Shati στη δυτική Λωρίδα της Γάζας. Τον Σεπτέμβριο του 2020, τρία παιδιά (Yousef, 4 ετών, Mohammad, 5 και Mahmoud, 6) πέθαναν στο στρατόπεδο του Nuseirati επίσης όταν ένα κερί προκάλεσε πυρκαγιά εκεί που κοιμόντουσαν.

Αυτά τα παιδιά πέθαναν ως αποτέλεσμα των συνεχών διακοπών του ρεύματος, την έλλειψη καυσίμων και το κλείσιμο των περασμάτων από και προς τη Λωρίδα της Γάζας. Ο θάνατος από το φως των κεριών δεν είναι αποτέλεσμα της αποτυχίας της Γάζας να αναπτυχθεί. Είναι η εσκεμμένη πολιτική του Ισραήλ να «σπάσει» το λαό της Γάζας.

Μια σκηνή από το 2014: Σκοτεινά σπίτια κάτω από έναν Φωτισμένο Ουρανό

Ολόκληρη η οικογένεια είναι συγκεντρωμένη σε ένα σκοτεινό δωμάτιο. Ο Khalid και η Salma κάθονται δίπλα – δίπλα, ακουμπώντας στον τοίχο με λυγισμένα τα πόδια, ενώ ο μεγαλύτερος αδελφός τους, ο Tariq, είναι ξαπλωμένος στο στρώμα στη μέση του δωματίου. Η μητέρα και ο πατέρας κάθονται στον καναπέ ενώ η γιαγιά της Salma κάθεται σε μια πλαστική καρέκλα στη γωνία του δωματίου (όπως κάνουν οι γιαγιάδες) κοιτώντας έξω από το παράθυρο. Από δω, μπορεί να βλέπει την πόρτα του σπιτιού και να παρακολουθεί κάθε κίνηση μέσα στο σπίτι και στο δρόμο που οδηγεί σε αυτό.

Είναι από τις μεγάλες νύχτες του πολέμου του καλοκαιριού του 2014. Όλοι έχουν αποσυρθεί στα σπίτια τους για να καθίσουν και να φανταστούν τα πιθανά σενάρια μέσα στη σιωπή, όπως ήταν η συνήθεια. Η μόνη θετική πορεία δράσης είναι να παραμένουν όλοι και όλες εκεί που είναι. Δεν υπάρχει τίποτε άλλο να συζητήσουν.

Ο Khaled είναι δέκα. Η φωνή του είναι το μόνο πράγμα που είναι ζωντανό στο σκοτεινό δωμάτιο – μια φωνή χωρίς εικόνα. Τα λόγια του παρέχουν τη μόνη ανακούφιση από την αϋπνία της νύχτας. Η Salma κάθεται δίπλα στον Khaled, και σκέφτεται το πιο κατάλληλο πράγμα να του πει σε περίπτωση που το σπίτι τους βομβαρδιστεί. Θυμάται «το παιχνίδι της κάλτσας», όπου όλοι βάζουν τις κάλτσες τους και εκείνος ή εκείνη που τις βγάλει πρώτα νικά. Τι αστείο παιχνίδι! Η Salma θυμάται που παίζανε αυτό το παιχνίδι χωρίς να σκέφτεται κανείς ότι αυτή μπορεί να είναι η τελευταία φορά. Είναι αλήθεια η κατάλληλη ώρα να μιλάνε για παιχνίδια; Στο τέλος, αποφασίζει να ακολουθήσει την παράδοση και να μην μιλήσει. Όσο για τον Khaled, έχει μικρότερη επίγνωση για τη σημασία να μένεις πιστός στην παράδοση. Λέει, «Στην επιδρομή της Τετάρτης ένα κορίτσι από την τρίτη τάξη μας άφησε. Την Πέμπτη ήταν ένα αγόρι από την πέμπτη τάξη. Η επιδρομή της Παρασκευής μας πήρε τη δασκάλα της Φυσικής… Μόνο η έβδομη και η ένατη τάξη δεν έχουν χάσει κανέναν…»

Οι πιθανότητες να συμβεί και στην οικογένεια έρχονται όλο και πιο κοντά. Η Salma περνά τον περισσότερο χρόνο της να ακούει και να συλλογίζεται. Ενώ αρχίζει να συνηθίζει στην ιδέα ότι όλα είναι πιθανά, αναζητά τις θετικές εκβάσεις. Θέλει να πει στον Khaled, «Ακόμα κι αν γίνουμε μάρτυρες, θα παίξουμε το παιχνίδι της κάλτσας στον παράδεισο…» [….]

Αδιάκοπη Θέληση για Επιβίωση

Η πατρίδα είναι εκεί που τίποτε από αυτά δεν μπορεί να συμβεί

Ghassan Kanafani

Ένα άτομο γεννιέται σε αυτόν τον μεγάλο κόσμο και κινείται μέσα σε αυτόν, ενώ στη Γάζα ένα άτομο παραμένει στη θέση του και ο κόσμος κινείται γύρω από αυτόν. Εδώ, σε ένα από τα πιο πυκνοκατοικημένα μέρη του κόσμου, πάνω από δύο εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σε μια φυλακή 140 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Τα σπίτια και τα κτίρια ενώνουν τις δυνάμεις τους για να καταλάβουν όποιον χώρο έχει απομείνει, καθώς η φύση παίρνει την τελευταία της ανάσα, τα απόβλητα μολύνουν τη θάλασσα γύρω μας, η φτώχεια μεγαλώνει, η ανεργία σκαρφαλώνει στα ύψη, το σύστημα υγείας παραπαίει και οι υποδομές καταρρέουν. Εν τω μεταξύ, συνηθίζουμε στον ήχο του θανάτου που μεταφέρεται πάνω από τα κεφάλια μας με τα ελικόπτερα, στη συρρίκνωση της πόλης γύρω μας, στους ψαράδες που μπορεί να βγαίνουν στη θάλασσα για τελευταία φορά, στους αγαπημένους μας που εγκαταλείπουν τη Λωρίδα, με τα χωριά τους να γίνονται σαν τα εγκαταλελειμμένα χωριά που ακούγαμε από τους ηλικιωμένους, και τους πολέμους που μικραίνουν ΰτους φίλους στο μισό του πρώην εαυτού τους, με άκρα ακρωτηριασμένα και όργανα να λείπουν.

Όμως η Γάζα δεν σημαίνει μόνο αυτά. Σημαίνει ότι ζούμε σε αυτήν παρόλα αυτά.

Στην ανοικτή φυλακή γνωστή ως Γάζα, ο πληθυσμός αυξάνεται ενώ ο χώρος συρρικνώνεται. Οι συνεχείς κατασκευές κυριεύουν το φυσικό πράσινο. Το επόμενο μάθημα για τη Γάζα είναι να κοιτάς κάθε όμορφη σκηνή της πόλης, καθώς μπορεί να μην είναι εκεί την επόμενη φορά που θα κοιτάξεις. Έτσι, οι καλλιτέχνες της Γάζας καταπραΰνουν τις ματαιώσεις καθώς διατηρούν την ομορφιά μια χώρας που είναι σίγουρο ότι θα ξεριζωθεί.

Όσο για την ηλεκτρισμό, στη Γάζα οι άνθρωποι ρυθμίζουν τις ζωές τους γύρω από αυτόν. Οι ρυθμοί της ζωής στη Γάζα ακολουθούν της καθημερινές επαναλήψεις της φράσης «Το ρεύμα κόπηκε». Τα παιδιά παντού μοιράζονται το ίδιο είδος ενθουσιασμού όταν τους δίνουν μία σοκολάτα, όταν τους προσφέρουν μια επίσκεψη – έκπληξη σε ένα λούνα παρκ, ή όταν τους κάνουν δώρο ένα σκυλάκι. Όσο για τα παιδιά της Γάζας, τα ίδια δυνατά συναισθήματα πλημμυρίζουν την καρδιά τους όταν τους λέμε «Ήρθε το ρεύμα». Δυστυχώς αυτές οι στιγμές ενθουσιασμού δεν κρατούν πολύ. Έχει γίνει αδύνατο για τους Παλαιστίνιους στη Γάζα να φανταστούν μια ζωή που δεν βυθίζονται στο σκοτάδι και στην απελπισία σε τακτική βάση.

Το τελευταίο μάθημα για τη Γάζα είναι ότι αν μπορείς να επιβιώσεις χωρίς ηλεκτρισμό, μπορείς να επιβιώσεις από οτιδήποτε.

Ενώ αυτές οι προκλήσεις μας προσκαλούν σε καινοτομίες και στρατηγικές για την επιβίωση, δεν μπορούν να παρέχουν τον βιοπορισμό. Στα μισά της δεύτερης δεκαετίας, η «κρίση» ηλεκτρισμού στη Γάζα είναι μια συνθήκη ζωής για ένα λαό πολιορκημένο από την Ισραηλινή κατοχή από το έδαφος, τον αέρα και τη θάλασσα. Οι ρόδινες δηλώσεις των Ηνωμένων Εθνών και η πολιτικοποίηση του ανθρωπισμού δεν προσφέρουν καμία αρωγή. Αντίθετα, όπως μας διδάσκουν οι ποιητές και οι καλλιτέχνες, το πνεύμα της ζωής – εκείνο το φως μέσα στο πιο βαθύ σκοτάδι – επιμένει. Απτόητο από μια κατάσταση όπου οι κίνδυνοι του να είσαι παιδί περιλαμβάνουν το θάνατο από το φως των κεριών, η Salma σχεδιάζει τις κινήσεις σε ένα παιχνίδι που είναι προορισμένο να συνεχίζεται, ακόμα και αν αυτό γίνει στη μετά θάνατο ζωή. Οι ζωές που εναλλάσσονται μεταξύ των μεγάλων περιόδων αναμονής στο σκοτάδι και της τρεχάλας για να επωφεληθείς όσο μπορείς περισσότερο από ξαφνικές μικρές περιόδους ρεύματος έχουν αναπτύξει νέους τρόπους να ζεις – ακόμα και να ακμάζεις. Η ελπίδα βρίσκεται στην επιθυμία για εκείνη τη μέρα που η διακοπή του ρεύματος για μια οικογένεια θα γίνει όχι μια στιγμή θανάσιμου κινδύνου αλλά μια ευχάριστη τελετουργία που θα μαζευτεί σε ένα δωμάτιο με θαλπωρή να λένε ιστορίες με το φως των κεριών. Για ένα παιδί, όχι ένας εφιάλτης αλλά το πιο όμορφο βράδυ.

 

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here