Εκτύπωση

Σχολιασμός  από την  Όλγα Τσιλιμπάρη 

Με τη συγκεκριμένη, νεανική και πολλά υποσχόμενη, θεατρική ομάδα, πρωτοήρθα σε επαφή πέρσι το φθινόπωρο, παρακολουθώντας την παράσταση «Θηβαΐδα» στο δημοτικό θέατρο Πειραιά. Η ομάδα «διάβασε» το έργο του Ρακίνα, υποτιτλίζοντάς το «Τα αδέλφια εχθροί», βάζοντας στο επίκεντρο τις κοινωνικές συγκρούσεις των τελευταίων ετών, οι οποίες στοιχειοθετούν έναν «χαμηλό εμφύλιο». Επικαλέστηκαν, μάλιστα, τον R. Barthes, που λέει ότι τα δύο αδέρφια, Ετεοκλής και Πολυνείκης, αλληλομισούνται στο πλαίσιο μιας συμπληρωματικότητας, καθώς αδυνατούν να κατανοήσουν ο καθένας τον εαυτό του χωρίς τον άλλον ως εχθρό.

Συμφώνησα τότε μαζί τους ότι το έργο και η  συγκεκριμένη σκηνοθετική προσέγγιση είναι ένα «κλειδί» για την κατανόηση των κοινωνικών και ταξικών αγώνων, ως προς τη σιδερένια αναγκαιότητα που τους διέπει. Προφανώς, οι κοινωνικές τάξεις, οι εκμεταλλευόμενοι/καταπιεζόμενοι και οι εκμεταλλευτές/ καταπιεστές υφίστανται μόνον ως αμοιβαία συμπληρωματικοί. Ωστόσο, κατά την άποψή μου, το μίσος , εξηγήσιμο μεν, ταπεινό δε παρεπόμενο των πιέσεων που δεχόμαστε ως εκμεταλλευόμενοι/ καταπιεζόμενοι, δεν μπορεί να δίνει την κατευθυντήρια ώθηση στους συνειδητούς κοινωνικούς αγωνιστές. Ουσιαστικά είναι σύμπτωμα και μέτρο της αδυναμίας μας να κατανοήσουμε, με πλατιά ματιά, την ιστορική και κοινωνική αναγκαιότητα, η οποία υπερβαίνει και ενίοτε συντρίβει την πεπερασμένη μας ατομικότητα και ύπαρξη.

Πιστεύω ότι η θεατρική αυτή ομάδα υπηρετεί, με το δικό της τρόπο, το ιδανικό της θεατρικής κολεκτίβας. Μου φέρνει στο μυαλό το Ανοιχτό Θέατρο του Γιώργου Μιχαηλίδη,   το οποίο στεγάστηκε από το 1984  στο χώρο Γκύζη και Κάλβου, λίγο πιο πάνω από το σημερινό στέκι της θεατρικής ομάδας «Απαράμιλλον», το ιστορικό εργαστήριο ζαχαροπλαστικής στην Παράσχου.

Η φετινή τους παράσταση, με τίτλο «Καταστροφή», στα πλαίσια του  φεστιβάλ Αθηνών- Επιδαύρου, παρακολουθεί κινήσεις και συζητήσεις έξι πολιτών ενός υπό κατάρρευση κόσμου, προφανώς του δικού μας (οικονομική ύφεση, κλιματική κρίση, πανδημίες, πόλεμος, καθημερινά αδιέξοδα). Πρόκειται για μια περφόρμανς,
συνδυασμό θεάτρου ντοκουμέντο  (χρήση υλικού συνεντεύξεων και ποικίλων κειμένων) με μεθοδικό αυτοσχεδιασμό, γεμάτη κωμικά κριτικά ευρήματα, με ευέλικτη σκηνογραφία, ζωντανή μουσική επί σκηνής, γενικά εύστοχη χρήση των νέων τεχνολογιών, όχι για «χόρταση», πολύσημες συμβολικές εικόνες ( η αρκούδα στις πόλεις, το λιλιπούτειο θερμοκήπιο), πλούσιο ρέοντα λόγο, με ευχάριστα ξαφνιάσματα περάσματος από λόγιες διατυπώσεις σε ζωντανή καθημερινή γλώσσα, ενίοτε ηλεκτρισμένη, με ελευθεριότητες και βωμολοχίες «τόσο – όσο», μια ζωντανή ανθολογία από στιγμιότυπα – καθρέφτη της σύγχρονης νεοελληνικής πραγματικότητας.

Η ομάδα κυριολεκτικά ανθίζει σαν μπαξές. Κρατάει σε εγρήγορση το κοινό και το απογειώνει, συγχωνεύοντας δημιουργικά και, ως επί το πλείστον, «καλοχωνεμένα» πραγματικότητα και μυθοπλασία. Απλώνει σκέψεις, θέτει ερωτήματα, αναδιφεί με τρόπο αιχμηρό θέσεις, προσχήματα και σιωπές, ανοίγει πλήθος ζητημάτων: για την καταστροφή και την καταστροφολογία, τη φύση και την κοινωνία, την τέχνη και την εργασία, τις ευθύνες των αποπάνω και των αποκάτω, τη ενοχή και την εξιλέωση, τη συνεχή υπερδιέγερση/ τσίτωμα της καθημερινότητας και την παραίτηση, τους ξερόλες και τους μετριόφρονες , τους αγαπησιάρηδες και τους δυσκοίλιους, το τραγικό και το κωμικό ( έξοχο δείγμα τραγικωμωδίας η σκηνή με τα σκ…), την ιδιοκτησία και τη διαχείριση, το διάλογο και τη στρεψοδικία, το δικαίωμα στο λάθος και στην άγνοια, τα βαρίδια του ατομικισμού και τη φτερωτή ανάγκη για συλλογικότητα, τα όρια της δράσης των συλλογικοτήτων του παρόντος, την απαίτηση να μιλήσουν οι σιωπούντες αλλά και την προθυμία να ακουστούν, την ανάληψη ευθύνης και την υποχρέωση να ξεφύγουμε από το επίπεδο της κουβεντούλας καφενείου.

Εν τέλει, πίσω, δίπλα γύρω και πάνω απ’ όλα αυτά, δεσπόζει κυριαρχικά η μεγάλη απούσα αλλά οιονεί παρούσα: η προοπτική της χειραφέτησης, ένα απελευθερωτικό πρόταγμα που αγκαλιάζει την ανθρωπότητα και τον πλανήτη. Δεν τολμάμε, ενδεχομένως, να παραδεχτούμε ότι μπορεί να υπάρξει κοινωνία χωρίς εκμετάλλευση και καταπίεση. Γιατί η παραδοχή ισοδυναμεί με την αδήριτη ανάγκη και υποχρέωση για ανάληψη δράσης, εδώ και τώρα, ώστε να βγούμε απ’την προϊστορία της ανθρωπότητας και να μπούμε, επιτέλους, στη φάση της Ιστορίας.

Η παράσταση μάς καλεί και σε αποστασιοποίηση ( περισσότερο) και σε μέθεξη (λιγότερο).Όπλα της το καυστικό χιούμορ, η υπερβολή  και η ευρηματική αρχική υποδοχή του κοινού. Ο βασικός τόνος της δεν είναι αριστοτελικός αλλά μπρεχτικός, δεν υπάρχει κάθαρση, τα ζητήματα μένουν να χάσκουν ανοιχτά, όπως ακριβώς  και στην πραγματική ζωή. Δεν είναι, λοιπόν, η παράσταση αυτή μίμησις πράξεως σπουδαίας και τελείας, αλλά πράξις αναστάτωσης και αφύπνισης, αλλού ρωμαλέα κι αλλού αδύναμη,  ατελής, όπως ακριβώς είναι και η ζωή μας.

Ασκώντας την τέχνη, έχει νόημα ν΄ αφήνουμε μπροστά μας ρωγμές, ως χαίνουσες πληγές, που ζητάνε επιτακτικά κοινωνική και αγωνιστική γιατρειά. Διότι μόνο στον τέλειο κόσμο των μεγάλων ρομαντικών, που, βέβαια, τους θαυμάζουμε, αλλά δεν ταυτιζόμαστε μαζί τους, η διαλεκτική λειτουργεί σε συμπυκνωμένο χρόνο και το χάσμα π΄ ανοίγει ο σεισμός ευθύς γιομίζει άνθη. Προκειμένου να δούμε φως ιλαρό, της γης οι κολασμένοι, θέλει και κόπο και τρόπο , για να γυρίσει ο τροχός, κολλημένος καθώς είναι στο αίμα, στη λάσπη και στα σκ…, συγγνώμη, στις σωματικές μας απεκκρίσεις, μην ξεχνάμε και τον ιδρώτα…

Τέτοιες παραστάσεις δείχνουν περίτρανα το καλλιτεχνικό δυναμικό της χώρας, ντόπιων και παρεπιδημούντων, καθώς και τα κοινωνικά της καύσιμα. Αποτελούν, κατά τη γνώμη μου, την καλύτερη απάντηση στα θρηνολογήματα περί γενικευμένης   παρακμής και στα αυτάρεσκα λογύδρια περί του τέλους της τέχνης του θεάτρου. Προφανώς και δεν ανεβάζουν ή βλέπουν όλοι αξιόλογα έργα, όπως ακριβώς δεν ψηφίζουν  όλοι μητσοτάρχες, πατούληδες και μπακογιανναίους και δεν είναι  όλοι της μίζας, της ντόπας και της αρπαχτής…

Θα ακολουθήσουν ενημερωτικά-κριτικά σημειώματα και για άλλες παραστάσεις του φετινού καλοκαιριού. Στόχος μας,  να συστήσουμε στους αναγνώστες του «Σελιδοδείκτη» τις συγκεκριμένες παραστάσεις και, κυρίως, τις θεατρικές ομάδες που βρίσκονται πίσω απ΄ αυτές. Τις περιβάλλουμε με την αγάπη μας και ελπίζουμε βάσιμα ότι θα συνεχίσουν να μας εκπλήσσουν ευχάριστα, δημιουργώντας σε δύσκολους καιρούς.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ
Σκηνοθεσία Δημήτρης Μπαμπίλης
Δραματουργία Δημήτρης Μπαμπίλης – Γεωργία Κανελλοπούλου
Σκηνογράφος – Ενδυματολόγος Δάφνη Αηδόνη
Πρωτότυπη μουσική – Σχεδιασμός ήχου Μανώλης Μανουσάκης
Σχεδιάστρια φωτισμών Ελένη Χούμου
Συνεργάτρια στην έρευνα Δήμητρα Λούπη

Βοηθός σκηνοθέτη Αντώνης Παπανικολάτος
Βοηθός σκηνογράφου – ενδυματολόγου Χριστοφίλη Κοντολέφα
Οργάνωση παραγωγής Κατερίνα Κούρτη
Βοηθός παραγωγής Δανάη Γεωργίου
Εμφανίζονται Μάγια Ανδρέου, Γιώργος Βουρδαμής, Λάμπρος Γραμματικός, Ειρήνη Κυριακού, Μανώλης Μανουσάκης, Αντώνης Παπανικολάτος και «ειδικοί της Καταστροφής»

 

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here