Εκτύπωση

Της Βιολέττας Πατέλη 

Οι ιστορίες μεταφέρονται και γονιμοποιούνται από γενιά σε γενιά σαν τη γύρη των λουλουδιών  με  τον αέρα των αφηγήσεων που ρέει αβίαστα σαν το νερό που πίνουμε. Αυτός όμως ο  αέρας που μπορεί να τις γονιμοποιήσει είναι ο ίδιος που μπορεί να τις απομακρύνει τόσο που να νομίζουμε ότι ξεχάστηκαν και χάθηκαν.  Οι ιστορίες όμως πάντα κάπου τρυπώνουν, ξεκουράζονται και ξαναβγαίνουν για να μας φέρουν όλη την ανθρωποσοφία των προηγούμενων γενεών.   

Ο Μάης συνηθίζει να λέει τις ιστορίες των ανθρώπων της εργασίας στο δρόμο,  στα τραγούδια, στις σχολικές τάξεις, στις αφηγήσεις των γονιών και των παππούδων μας για τις συνθήκες, τους αγώνες, τις διεκδικήσεις, τις ανατροπές.

Η Πρωτομαγιά φωτίζει -γιορτάζει τις νίκες, μνημονεύει τους νεκρούς αγωνιστές εργαζόμενους, υψώνει ανάστημα  στους επίδοξους καταπατητές των κεκτημένων μας.

Οι  ιστορίες της εργασίας όμως δε σταματούν ποτέ.  Όλο το χρόνο περιφέρονται, συνεχίζονται, εμπλουτίζονται, δυναμώνουν. Γιατί οι ιστορίες της εργασίας πολλαπλασιάζονται καθημερινά.  Είναι τόσες όσοι και οι εργαζόμενοι  πάνω στη γη και ακόμα περισσότερες, γιατί οι άνθρωποι δε χάνονται όσο κάποιοι θυμούνται τις  ιστορίες τους.  Οι δυσκολίες της δουλειάς, οι αψιμαχίες , η κούραση, το εργασιακό άγχος, οι χαμηλές αμοιβές, η πολύωρη κόπωση, η καταπίεση και ο αυταρχισμός εργοδοτών, προϊσταμένων, τα «deadlines», το άγχος της απόλυσης κοινωνούνται μεταξύ ζευγαριών , φίλων, συγγενών οικογενειών στα κλειστά δωμάτια των σπιτιών, στις αυλές και τις βεράντες.  Ξαποσταίνουν στις κουβέντες μας στα  οικογενειακά τραπέζια και τους χώρους διακοπών, όταν υπάρχει αυτή η πολυτέλεια. Εκκινούν ονειροπόλες από τα μαθητικά θρανία για να ταξιδέψουν  ελπιδοφόρες και μαχητικές στα φοιτητικά έδρανα.  Γράφονται  καθημερινά στους χώρους εργασίας με τις μικρές και μεγάλες διεκδικήσεις μέσα από τα σωματεία, διατρανώνονται στις μαζικές απεργιακές κινητοποιήσεις.  

Πριν κάποια χρόνια τα παιδιά γαλουχούνταν στηρίζονταν σε αυτές τις ιστορίες για να σκεφτούν τη συνέχεια, την πορεία, για να ονειρευτούν το εργασιακό μέλλον. Ένα μέλλον όχι  ιδανικό,  ούτε σπαρμένο με ροδοπέταλα.  Υπήρχε όμως ένα κερδισμένο από τις προηγούμενες γενιές  ένα «άγραφο» συμβόλαιο για τον τρόπο που θα πορευθούν στη ζωή τους οι νέοι. Στους κανονισμούς αναφερόταν το εργασιακό περιβάλλον ως ένα περιβάλλον με όρους σχετικής ασφαλείας, δίνοντας συγκεκριμένες εγγυήσεις για μία ζωή που μπορούσες να προγραμματίσεις , να βελτιώσεις, να ονειρευτείς. Αυτή η ασφάλεια καθόριζε  το φαγητό, την κατοικία, την  δημιουργία οικογένειας, την μόρφωση των παιδιών,  τις λίγες ή περισσότερες καλοκαιρινές διακοπές. Η άγραφη συμφωνία έθεται κάποιους  κανόνες: πας σχολείο, διαβάζεις, μπαίνεις στο πανεπιστήμιο, αποκτάς γνώσεις και για 30 χρόνια έχεις μια ασφάλεια και στο τέλος αυτού μια σύνταξη.

Σήμερα όλα αυτά για την γενιά των Generation Ζ * μοιάζουν τόσο μακρινά και άγνωστα όσο το Σικάγο του 1886 , η απεργία των  εργατών ξύλου  στα ναυπηγεία της Σύρου, στην Ερμούπολη, το 1879, οι νεκροί των καπνεργατών στη Θεσσαλονίκη του 1936, τα Λαυρεωτικά .

Ποιες ιστορίες λέει ο Μάης σήμερα στη νέα γενιά εργαζομένων;

Για τους νέους οι συνθήκες της αγοράς εργασίας είναι μόνο ασαφείς, σαν τα ψιλά γράμματα που κανείς δε διαβάζει. Oι νέοι διαβάζουν, σπουδάζουν, βρίσκουν δουλειά ανειδίκευτη, αναβαθμίζουν ξανά τις γνώσεις τους, εξειδικεύουν τις δεξιότητες τους, μαθαίνουν άλλες δύο γλώσσες και σε πέντε χρόνια εάν δεν είναι επίκαιροι χάνουν τη δουλειά τους.

Η σύγχρονη τάση,  με χαρακτηριστικά εμφανούς μετάλλαξης,  έχει και οδηγό επιβίωσης για τους νέους εργαζόμενους και ονομάζεται (καλοπληρωμένη- πλήρως ιδιωτικοποιημένη) «δια βίου μάθηση» ή  «upskilling». Στο μοτίβο του νέου κόσμου, οι εργαζόμενοι με επίκαιρες δεξιότητες θα ευημερήσουν, ενώ οι εργαζόμενοι με ξεπερασμένες γνώσεις θα έχουν ελάχιστες προοπτικές. Είσαι looser αν δεν τα καταφέρεις, είναι ατομική ή οικογενειακή ευθύνη η μόρφωση, είσαι εκτός εποχής αν θελήσεις να γίνεις δημόσιος υπάλληλος.  Κι αν επιλέξεις  να γίνεις… κάνεις ό,τι σου πουν,  ακόμη κι αν αυτό είναι ενάντια στο δημόσιο συμφέρον,  για το καλό σου…για τη μονιμοποίησή σου.

Σύμφωνα με το ΔΝΤ το εργατικό δυναμικό αυτοματοποιείται με ραγδαίους ρυθμούς, μετατοπίζοντας 85 εκατομμύρια θέσεις εργασίας από το 2020 έως το 2025. Η αυτοματοποίηση σε συνδυασμό με τις αλλαγές που έφερε η πανδημία μετατρέπει μέχρι και τις απαιτήσεις κενών θέσεων παροτρύνοντας τους εργοδότες να αναζητήσουν ελεύθερους επαγγελματίες με μικρής διάρκειας συμβόλαια για πολύ εξειδικευμένες εργασίες. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα, σε περίπου 4 χρόνια οι εργοδότες να μοιράζουν τις εργασίες περίπου στη μέση μεταξύ των ανθρώπων και των μηχανημάτων.

Η εργασιακή αστάθεια, η ανασφάλεια που επέφερε η πανδημία του κορονοϊού στην αγορά εργασίας, το κύμα απολύσεων ακόμα και σε παγκόσμιους ομίλους, αλλά και η υποβάθμιση των αμοιβών λόγω του αυξανόμενου πληθωρισμού προκαλούν ανησυχία στους απανταχού εργαζομένους κάθε βαθμίδας και ηλικίας. 

Ωστόσο, σύμφωνα με ερευνητές και ειδικούς, στο παγκόσμιο εργασιακό χάος, που κάποιοι προεξοφλούν ως «μόνιμη κρίση», υπάρχει αυτή η κατηγορία εργαζομένων που θεωρείται η πιο ανήσυχη από όλους. Οι νέοι άνθρωποι της Gez Z  που ξεκίνησαν την επαγγελματική τους ζωή πριν από μερικά χρόνια. Έρευνες αποκαλύπτουν ότι το 91% ατόμων ηλικίας από 18 έως 24 χρόνων δηλώνει αγχωμένο με το  (23%) να θεωρεί το άγχος αυτό μη διαχειρίσιμο, ενώ το συντριπτικό ποσοστό του 98% δηλώνει πως αντιμετωπίζει συμπτώματα burnout.

Η γενικότερη οικονομική δυσχέρεια, ωστόσο, είναι αυτή που επιτείνει σε ακραίο βαθμό τα προβλήματα στους χώρους εργασίας ιδιαίτερα για τη γενιά Ζ καθώς η αμοιβή τους δεν τους επιτρέπει να έχουν «καλή ποιότητα ζωής» στη δεδομένη οικονομική συγκυρία.  Σύμφωνα με τα στοιχεία, οι εργαζόμενοι της γενιάς Ζ εξοικονομούν λιγότερα χρήματα, ενώ πασχίζουν, σε σχέση με άλλες γενιές, να φτάσουν σε ένα ορόσημο ζωής, όπως η αγορά ενός σπιτιού. 

Τα προβλήματα όμως δεν τελειώνουν εδώ:  Πέρα από τον  οικονομικό παράγοντα, οι νεότεροι εργαζόμενοι δυσκολεύονται περισσότερο και στις διαπροσωπικές σχέσεις.  Το να πρέπει να πας στο χώρο εργασίας, να συναναστραφείς και να σε διαχειριστούν είναι μια ξένη αίσθηση για πολλούς νέους ανθρώπους. Η γενιά Ζ βιώνει ακόμη πιο εχθρικά το εργασιακό περιβάλλον λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών στις οποίες μπήκε στην αγορά εργασίας. Όσοι πέρασαν από πανεπιστήμια, αναγκάστηκαν να τα τελειώσουν και να πάρουν το πτυχίο τους στην απομόνωση, σε πλήρως εικονικά περιβάλλοντα φοίτησης κατά τη διάρκεια της πανδημίας, μεταπηδώντας σχεδόν αμέσως σε μια έκτακτη και επισφαλή εργασιακή και οικονομική κατάσταση, με την απειλή της απόλυσης μόνιμη. 

Σύμφωνα με στοιχεία του 2022 από την Gallup, η συγκεκριμένη ηλιακή ομάδα είναι η πιο απαθής στη δουλειά, αναφέροντας άγχος και εργασιακή εξάντληση περισσότερο από άλλες ομάδες. Μακροπρόθεσμα, αυτό το άγχος και το burnout θα έχουν επιπτώσεις στην εργασιακή απόδοση και την εξέλιξη της καριέρας, ενώ θα αυξάνουν τις πιθανότητες της παραίτησης.

Έως το 2025, η γενιά Ζ θα αποτελεί το 27% του εργατικού δυναμικού στις χώρες του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (OECD).  Αν αυτή η πλειονότητα παραμένει τόσο αγχωμένη εκτιμάται ότι πως αυτό θα αποδειχτεί «ολέθριο – οικονομικά, κοινωνικά και σε πολλά άλλα πεδία».

Οι μέρες μας είναι γεμάτες δουλειά, οικονομικά άγη, αγωνίες, επικοινωνίες μέσα από το διαδίκτυο  κι έτσι οι αλλοτινές ιστορίες για την εργασία  σα να χάθηκαν ! Οι ιστορίες όμως όπως είπαμε  πάντα κάπου τρυπώνουν, ξεκουράζονται και ξαναβγαίνουν για να μας φέρουν τα μηνύματα των προηγούμενων γενεών. Υπάρχουν μέσα μας. Είναι γραμμένες στην ιστορία της ανθρωπότητας αλλά και  στο DNA   καθεμίας και καθενός μας.  

Αυτό που πρέπει να κάνουμε με τη γενιά αυτή εκτός από το να επιδοτούμε τη στέγη  ή το φαΐ της, το αυτοκίνητο ή τη διασκέδασή της είναι να τους μιλήσουμε για συλλογικές συμβάσεις, για ωράρια ανθρώπινα, για αξιοπρεπείς μισθούς και να ξεκαθαρίσουμε πώς αυτά όλα δε χαρίζονται αλλά κερδίζονται με αγώνες συλλογικούς, με κινήματα, με ανατροπές.

Σήμερα είναι μια ευκαιρία να μιλήσουμε! Είναι Πρωτομαγιά  Εργατική.

* Πρόκειται για τους νέους ανθρώπους της Gez Z γεννημένους από τα μέσα έως τα τέλη της δεκαετίας του 1990 και έως τις αρχές του 2010

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here