Εκτύπωση

Την Κυριακή 3 Φεβρουαρίου πραγματοποιήθηκε στη Λέσχη Αναιρέσεις (Ιπποκράτους 175Β, Εξάρχεια) η πρώτη από τις τέσσερις τρίωρες συναντήσεις του δωρεάν σεμιναρίου μουσειακής εκπαίδευσης (αφορά σε εκπαιδευτικούς Α/βάθμιας και Β/βάθμιας εκπαίδευσης) που διοργανώνει ο Σελιδοδείκτης για τα μέλη του, με θέμα «Μουσείο και Εκπαίδευση» και εμψυχωτή τον ιστορικό Στάθη Γκότση.

Ο εισηγητής προσέγγισε ερμηνευτικά και εκπαιδευτικά κυρίως τα μουσειακά αντικείμενα αλλά και τους αρχαιολογικούς χώρους και τα μνημεία σε μια απόπειρα αποκωδικοποίησης των πολλαπλών νοημάτων και των πληροφοριών που αυτά εμπεριέχουν, αλλά και τους κοινωνικούς σχηματισμούς που τα δημιούργησαν.

Αρχικά, ο εισηγητής αναφέρθηκε στον ορισμό των αντικειμένων. Τι είναι, λοιπόν, τα αντικείμενα; Είναι κατασκευές που αποτελούν την υλική αποτύπωση του περάσματος των ανθρώπων. Είναι κομμάτια του υλικού κόσμου, που συνδέονται ωστόσο και με την άυλη πολιτιστική κληρονομιά. Η συζήτηση σχετικά με τα αντικείμενα αφορά έναν ολόκληρο κλάδο (Θεωρία του Υλικού Πολιτισμού-Studies of Material Culture) και αναφέρεται κυρίως στην αναζήτηση των πληροφοριών, που φέρουν τα αντικείμενα, και που η αποκωδικοποίησή τους βοηθά στο να ερμηνεύσουμε και να ξεκλειδώσουμε τον κόσμο γύρω μας.

Όταν τα παιδιά μελετούν τα αντικείμενα αναπτύσσουν ποικίλες δεξιότητες, όπως να παρατηρούν, να περιγράφουν, να ταξινομούν, να συγκρίνουν, να θέτουν ερωτήσεις, να διατυπώνουν υποθέσεις και ερμηνευτικές προτάσεις, να κάνουν συνδέσεις μεταξύ δομής και λειτουργίας κλπ. Ωστόσο, δυστυχώς στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα η ενασχόληση με το «πράγμα» (object) είναι σχεδόν ανύπαρκτη.

Με την τεχνική της ανάλυσης των αντικειμένων (Object-Oriented Analysis) και με τα ερωτήματα που εμείς θέτουμε σε αυτά από θεατές και χρήστες των αντικειμένων γινόμαστε και ερμηνευτές τους. Πιο συγκεκριμένα τα αντικείμενα-εκθέματα ενός Μουσείου ως υλικά ίχνη του κοντινού ή του απώτερου παρελθόντος απαιτούν μεγαλύτερη συζήτηση για να γίνουν κατανοητά, πόσο μάλλον όταν ξέρουμε ότι ο υλικός πολιτισμός δεν γίνεται ενιαία αντιληπτός από το σύνολο των ομάδων στο πλαίσιο ενός ιστορικά διαμορφωμένου κοινωνικού σχηματισμού.

Ο εισηγητής, εξάλλου, επισήμανε ότι η διαδικασία της ερμηνείας των αντικειμένων γίνεται περιπλοκότερη όταν πρόκειται για έργα τέχνης, καθώς αυτά δημιουργήθηκαν εξαρχής ως σύμβολα αναπαράστασης της πολυπλοκότητας του κόσμου και απαιτούν ειδικά ερμηνευτικά εργαλεία κατανόησης από τους θεατές τους. Επιπλέον, στα Μουσεία τα αντικείμενα-έργα τέχνης μετατρέπονται σε εκθέματα-έργα τέχνης, καθώς τοποθετούνται σε προθήκες και εντάσσονται σε συλλογές για να διηγηθούν μια ιστορία. Συνήθως η αφήγηση που συγκροτείται είναι η κυρίαρχη, μέσω της πρότασης «ανάγνωσης» των εκθεμάτων που κάνει το ίδιο Μουσείο στους επισκέπτες του, λειτουργώντας έτσι και αυτό ως ιδεολογικός μηχανισμός στο πλαίσιο της πολιτισμικής αναπαραγωγής μιας κοινωνίας.

Στη συνέχεια τόνισε ότι η επιλογή και έκθεση συγκεκριμένων αντικειμένων με συγκεκριμένο τρόπο δεν μπορεί ποτέ να είναι μια ουδέτερη ιδεολογικά πράξη. Επομένως, ο σκοπός ενός κριτικά σκεπτόμενου επισκέπτη είναι να ανιχνεύσει τις κρυφές ρητορικές του χώρου έκθεσής τους, καθώς τα εκθέματα μπορούν να «πουν» πολλά και διαφορετικά πράγματα, όταν σταθούμε κριτικά απέναντι στη φορμαλιστική -πιθανόν- έκθεσή τους και επιχειρήσουμε μέσω αυτών την κοινωνική ανάγνωση του κόσμου.

Τέλος, ο εισηγητής αναφέρθηκε ακροθιγώς στον σχεδιασμό εκπαιδευτικών δράσεων στα Μουσεία, καθώς σε όλο τους το εύρος αποτελούν ως θέμα το αντικείμενο συζήτησης της επόμενης συνάντησής μας. Ο σχεδιασμός τους και η υλοποίησή τους μπορεί να συμβάλει στην αποτροπή των κινδύνων της μουσειοποίησης, μερικοί από τους οποίους είναι η αποξένωση, η αποπληροφόρηση και η συνθλιπτική ηγεμονία του παρελθόντος επάνω στους επισκέπτες. Σχεδιάζοντας και υλοποιώντας τέτοιες δράσεις οι εκπαιδευτικοί μπορούν να αξιοποιήσουν τα Μουσεία ως δυναμικά, επιστημονικά, παιδαγωγικά, μορφωτικά εργαλεία εκπαίδευσης.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here