Εκτύπωση

του Στέφανου Μακρυγιάννη,

Οδηγίες:

Τα σκιασμένα με γκρι μπορούν να αφαιρεθούν για μείωση του χρόνου – απλοποίηση

Χρωματικός δείκτης : Κείμενο/αφήγηση, υπόκρουση, τραγούδι, δρώμενο, Προβολή, Πορτραίτο

(τα Δρώμενα είναι μαχητές του αλβανικού αρχικά, μετά αντάρτες: φοράνε κάτι χακί άσπρο πουκάμισο + στοιχεία πολεμικής ενδυμασίας (ζώνες, δίκοχα, κράνος, αμπέχωνο. Δανειστήκαμε κάποια από το πολεμικό μουσείο)

τα Θεατρικά είναι οικογένεια στην πόλη με παλαιϊκά ρούχα εποχής κατά το δυνατόν.

Χωρίσαμε τη σκηνή σε δύο επίπεδα ένα η πόλη και ένα το βουνό.

Αφήγηση 1:

1939: Η οικονομική κρίση του μεσοπολέμου έχει οδηγήσει στην επικράτηση φασιστικών δικτατορικών και εθνικιστικών καθεστώτων σε πολλές χώρες της Ευρώπης. Ο φασισμός στην Ιταλία, ο ναζισμός στη Γερμανία και αντίστοιχης ιδεολογίας καθεστώτα σε άλλες χώρες καταλύουν τις δημοκρατικές ελευθερίες, επιδίδονται σε φυλακίσεις ή και φυσική εξόντωση κάθε δημοκρατικής φωνής. Στην Ισπανία η δημοκρατία τρία χρόνια πολεμά ενάντια στους φασίστες του Φράνκο που ενισχύoνται από την πολεμική μηχανή των ναζί και του Μουσολίνι και τελικά χάνει.

Οι ισπανικοί αγροί γίνονται το πεδίο δοκιμής των όπλων του Β παγκόσμιου πολέμου αλλά και το πεδίο της αντίστασης των λαών. Γεννιέται το σύνθημα No pasaran! Δηλαδή «Δε θα περάσει ο φασισμός». Άνθρωποι από πολλές χώρες συγκροτούν στρατιωτικές μονάδες που πολεμούν υπέρ της δημοκρατίας. Είναι η πρώτη αντίσταση….. Οι περίπου 500 έλληνες εθελοντές φτάνουν παράνομα στην Ισπανία καθώς στην Ελλάδα επικρατεί η δικτατορία του Μεταξά. Εκεί συγκροτούν το λόχο «Ρήγας Φεραίος»…. Η αλληλεγγύη των ηττημένων δημοκρατικών Ισπανών συγκινητική: δύο χρόνια μετά στη μάχη της Κρήτης λόχος εθελοντών τους πολεμά ενάντια στους ναζί για την ελληνική ελευθερία.

Προβολή εικόνες ή αποσπάσματα video: άνοδος του φασισμού, δικτατορία του Μεταξά, Ισπανικός Εμφύλιος, Γκουέρνικα)

Υπόκρουση : Anda jaleo (αργή vintage εκτέλεση)

https://www.youtube.com/watch?v=s6fmBp9BfjI

Τραγούδι Warsavianka (4πλή εκτέλεση) 1940 – 41

την πρώτη στροφή σε κάθε γλώσσα

Ελληνική εκτέλεση

Ισπανική εκτέλεση

Αγγλική εκτέλεση από τον Paul Robeson

Τούρκικη σύγχρονη εκτέλεση

Δρώμενο 1

(στημένα 4-6 παιδιά – παίζει μονότονα μια νότα)

~ Ήρθαν και εδώ.

~ Στις 28 Οκτώβρη του 1940.

~ Πρώτα οι Ιταλοί φασίστες.

~ Τους απαντήσαμε ΟΧΙ

~ ΟΧΙ τους απαντήσαμε

~ Τους φωνάξαμε ΟΧΙ στο Μέτσοβο και το Καλπάκι

~ Τους πετάξαμε πίσω στην Αλβανία μέχρι την Τρεμπεσίνα.

~ Στο ύψωμα 731 φωνάξαμε «Δε θα περάσουν» στην μεγάλη ιταλική αντεπίθεση.

~ Και δεν πέρασαν.

(ο λόγος γίνεται έντονος και επιταχύνεται – η νότα σταματά)

~ Μετά ήρθαν και οι Γερμανοί Ναζί.

~ Με σύγχρονες μηχανές του πολέμου το παμπάλαιο χώμα πατώντας.

~ Ο στρατευμένος λαός δεν παραδόθηκε.

~ Δε θα περάσουν φώναξε πάλι.

~ Στα οχυρά.

~ Ναι στα οχυρά! Ένα είναι εδώ κοντά στη Νυμφαία.

~ Στον Αλιάκμονα και ξανά στις Θερμοπύλες.

~ Δεν παραδόθηκε ο στρατευμένος λαός.

~ Η ηγεσία του όμως παραδόθηκε.

~ Ο βασιλιάς το έσκασε στην Αίγυπτο μαζί με το χρυσάφι

~ Ο αρχιστράτηγος συνθηκολόγησε με τους ναζί και μετά έγινε πρωθυπουργός της κυβέρνησης προδοτών που όρισαν. (μια νότα δυνατά)

Προβολή εικόνες ή αποσπάσματα video: αλβανικό, μάχη των οχυρών, ναζιστικά στρατεύματα στην Αθήνα)

Υπόκρουση : στο τέλος του διαλόγου το τελευταίο ανακοινωθέν του ραδιοφώνου.

Πορτραίτο 1: Δημήτριος Κασλάς ταγματάρχης Πεζικού.

11 Μαρτίου του 1941 με τους φαντάρους του 5ου Συντάγματος από τα Τρίκαλα και την Καρδίτσα σταματήσαμε στο ύψωμα 731 την ιταλική εαρινή αντεπίθεση. Μετά την ήττα – παράδοση αποσύρθηκα στο χωριό μου στο Πήλιο. Αλλά δεν έχω πει την τελευταία μου λέξη. Γιατί σε αυτά εδώ τα βουνά δε συνηθίζουμε να ζούμε σκυφτοί.

Θεατρικό 1 : Αθηναϊκό σπίτι – οικογένεια συζητά

(πατέρας – μητέρα – μεγάλος γιος – μεγάλη κόρη (Ηρώ) – μικρή κόρη)

(γρήγορα η μητέρα τους τραβά όλους μέσα στο σπίτι – κλειδαμπαρώνει)

~ Γρήγορα μέσα και ησυχία

~ ίσα που προλάβαμε

~ Περίπολα των Γερμανών παντού

~ Λύσσαξαν από χθες

~ Κάποιοι κατέβασαν την γερμανική σημαία από την Ακρόπολη.

~ Πέταξαν τη σημαία των ναζί στο πηγάδι

~ Τους ψάχνουν να τους σκοτώσουν

~ ( ΗΡΩ) θα βρεθούν κι άλλοι (με τόνο σιγουριάς)

Αφήγηση 2: 30 προς 31 Μάη και ενώ οι Ναζί γιορτάζουν για την πτώση της Κρήτης δύο φοιτητές προχωρούν στην πρώτη πράξη αντίστασης. Κατεβάζουν τη γερμανική σημαία από την Ακρόπολη. Οι Μανώλης Γλέζος και Λάκης Σάντας θα αφήσουν επίτηδες επάνω στον ιστό τα δαχτυλικά τους αποτυπώματα για να μην κατηγορηθούν οι Έλληνες φύλακες της Ακρόπολης. Το γερμανικό ανακοινωθέν αναφέρει:

«Κατά την νύχτα της 30ής προς 31ην Μαΐου υπεξηρέθη η επί της Ακροπόλεως κυματίζουσα γερμανική πολεμική σημαία παρ’ αγνώστων δραστών. Διενεργούνται αυστηροί ανακρίσεις. Οι ένοχοι και συνεργοί αυτών θα τιμωρηθούν δια της ποινής του θανάτου».

Προβολή εικόνες ή αποσπάσματα video: εικόνες κατοχικών στρατευμάτων

Ανάγνωση και μουσική υπόκρουση : Ρωμιοσύνη απόσπασμα

Aυτά τα δέντρα δε βολεύονται με λιγότερο ουρανό,

αυτές οι πέτρες δε βολεύονται κάτου απ’ τα ξένα βήματα,

αυτά τα πρόσωπα δε βολεύονται παρά μόνο στον ήλιο,

αυτές οι καρδιές δε βολεύονται παρά μόνο στο δίκιο.

Eτούτο το τοπίο είναι σκληρό σαν τη σιωπή,

σφίγγει στον κόρφο του τα πυρωμένα του λιθάρια,

σφίγγει στο φως τις ορφανές ελιές του και τ’ αμπέλια του.

Δεν υπάρχει νερό. Mονάχα φως.

O δρόμος χάνεται στο φως κι ο ίσκιος της μάντρας είναι σίδερο.

Δρώμενο 2 απευθύνεται σαν ιστορία προς το κοινό

(Παλαμάς αποσπάσματα – σύνθεση από το 12λογο του Γύφτου)

~ Και ήταν καιροί που ατίναχτο και μέγα αστροπελέκι,

~ κάτι ως τότε ανιστόρητο κρέμουνταν απάνω από τον κόσμο,
~ κάψαλα και στάχτη να τον κάμει
~ και λιγοθυμούσε η Ανατολή, κι έτρεμε και η Δύση σαν καλάμι.

~ Μπήκε οχτρός και μας πατάει.

~ πατάει τη στέρφα γη μας και διαβαίνει!
~ Κόφτε τη γιορτή, του πολέμου δώστε μήνυμα!

~ Καρτερούμε λαέ, την προσταγή σου.

~ Εμείς δε γονατίσαμε σκυφτοί (οι επόμενες επαναλήψεις της φράσης με αλλαγή τόνου)

~ Εμείς δε γονατίσαμε σκυφτοί

~ Ακούς: Εμείς δε γονατίσαμε σκυφτοί

~ Σκυφτοί εμείς δε γονατίσαμε

~ Δε γονατίσαμε σκυφτοί εμείς τα πόδια να φιλήσουμε του δυνατού

~ Εμείς δε γονατίσαμε σκυφτοί τα πόδια να φιλήσουμε του δυνατού

σαν τα σκουλήκια που πατεί μας.

~ Ξανά στ’ άρματα! Στ’ άρματα!

Τραγούδι : Αχ πατρίδα μου γλυκιά (αντάρτικη εκτέλεση)

https://www.youtube.com/watch?v=dEHL8a3rUCk

Αφήγηση 3 : Τους επόμενους μήνες και μέσα σε ένα χρόνο ιδρύονται πλήθος αντιστασιακών οργανώσεων. H Eθνική Αλληλεγγύη, ο Εθνικός Δημοκρατικός Ελληνικός Σύνδεσμος και το ένοπλο σκέλος του οι Εθνικές Ομάδες Ελλήνων Ανταρτών, η Πανελλήνιος Ένωσις Αγωνιζομένων Νέων, το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο και το ένοπλο σκέλος του ο Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός καθώς και η νεολαία του η Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων, η Εθνική και Κοινωνική Απελευθέρωση.

Την ίδια περίοδο δίνεται και η πρώτη μάχη: αυτή ενάντια στην πείνα. Οι κατακτητές δεσμεύουν την παραγωγή (τυπικά το 10% – ο φόρος της δεκάτης επανέρχεται σαν άλλη ραγιάδικη σκλαβιά – αλλά πραγματικά χωρίς όριο) για την διατροφή του εχθρικού στρατού ή και για πώληση της σε εξωφρενικές τιμέςμαζί με τους ντόπιους μαυραγορίτες που κερδίζουν από την πείνα των πολλών.

Θεατρικό 2 : Πείνα (έξω από το σπίτι παιδιά γράφουν συνθήματα για συσσίτιο και υπογράφουν ΕΑΜ)

(πατέρας μπαίνει μέσα με το δίχτυ – ακούγεται κλάμα και σιγανές κραυγές «πεινάω»

~ Ούτε μια λαχανίδα δε βρήκα σήμερα. Οι πλαγιές στον Υμηττό έχουν μείνει χωρίς ένα χορταράκι.

~ Στο παιδί βράζω νερό με μια φλούδα πατάτας μέσα, η κοιλιά του έγινε τούμπανο…

(ΗΡΩ – Μπαίνει με τενεκάκι που αχνίζει)

~ Φασόλια μπλουμ με μια σταγόνα λάδι – το πρώτο συσσίτιο που θα μοιραστούμε!!

~ που το βρήκες αυτό ;;; (ο αδερφός λιμασμένος)

~ δε το βρήκα, το κερδίσαμε

~ που στο κατοχικό λαχείο;

~ όχι το κερδίσαμε με την απεργία! Ταχυδρομικοί, φοιτητές, σιδηροδρομικοί, τραπεζικοί. Καθολική απεργία με ένα αίτημα: Συσσίτιο!! Να μην πεθάνει ο λαός από την πείνα. Να πάψουν τα καροτσάκια να μαζεύουν λιπόθυμους και νεκρούς από το δρόμο.

Η κατοχική κυβέρνηση υποχώρησε.

~ Με ένα τενεκάκι όσπρια δε θα ζήσουμε πάντως….

~ Έχουν και πρωτεϊνη μέσα… Σκουλήκια. (Γελάει… σοβαρεύει) Δίκιο έχεις θα συνεχίσουμε για να επεκταθεί το συσσίτιο στα σχολεία και σε κάθε χώρο δουλειάς.

Τραγούδι : Πατάω ένα κουμπί

https://www.youtube.com/watch?v=kqw8fpQ2O8Q

Προβολή εικόνες ή αποσπάσματα video: εικόνες κατοχικών στρατευμάτων, μαυραγοριτών, εικόνες πείνας, νοσοκομεία, τοίχοι με συνθήματα για συσσίτιο.

Αφήγηση 4: Τα αντάρτικα τμήματα εμφανίζονται στα βουνά.

Κείμενο Κατερίνας Μπαλκούρα

Ήταν 7 Ιουνίου 1942, βράδυ. Δεκαπέντε ταλαιπωρημένοι αντάρτες με ηθικό ακμαιότατο έχοντας επικεφαλής τη σημαία, τραγουδώντας το «Μαύρη είναι η νύχτα στα βουνά» μπαίνουν ξαφνικά στην πλατεία της Δομνίστας από τη μεριά του σχολείου. Είναι η πρώτη επίσημη μέρα του αντάρτικου και η πρώτη εμφάνιση του Άρη Βελουχιώτη. Ο κόσμος αρχικά είναι επιφυλακτικός. Ο Άρης τους καθησύχασε, ζήτησε τον πρόεδρο και τον παπά και συστήθηκε: «Αρης Βελουχιώτης, ταγματάρχης Πυροβολικού. Είμαστε αντάρτες του ΕΛΑΣ». Ο Άρης Βελουχιώτης, ο καπετάνιος του Γενικού Στρατηγείου του ΕΛΑΣ που το πραγματικό του όνομα ήταν Θανάσης Κλάρας δεν ήταν πραγματικά ταγματάρχης πυροβολικού αλλά γεωπόνος. Συστηνόταν έτσι τις πρώτες μέρες δημιουργίας των αντάρτικων δυνάμεων για να εμπνεύσει εμπιστοσύνη.

Λίγο αργότερα στα Ρυκά της Γκιώνας το αντάρτικο τμήμα κατάφερε να κυκλώσει, ν’ αφοπλίσει και να αιχμαλωτίσει με αιφνιδιασμό ένα ιταλικό τμήμα. Ήταν η πρώτη σύγκρουση των ανταρτών με οργανωμένο τμήμα του στρατού των κατακτητών. Μια μάχη που σημάδεψε το πέρασμα του αντάρτικου στο στάδιο της ένοπλης αντίστασης.

Προβολή εικόνες ή αποσπάσματα video: μαυροσκούφηδες του Άρη, αντάρτικα τμήματα,

Δρώμενο 3 (Δημήτρης Ραβάνης Ρεντής κείμενο)

~ Θα πολεμήσουμε γι’ αυτήν τη μικρή ελιά καταμεσής στον κάμπο,

~ γι’ αυτήν την πέτρα, που τη δροσίζει η πρωϊνή πάχνη.

~ θα πολεμήσουμε για το χαμόγελο του κοριτσιού καταμεσής στην άνοιξη.

~ θα πολεμήσουμε για τα χαρούμενα παιδικά παιχνίδια στις γαλανές ακρογιαλιές,

~ για την καφτερή άμμο, γι’ αυτόν τον σβώλο απ’ το παχύ ματωμένο πατρικό χώμα

Τραγούδι : Πάρε αντάρτη τ’ άρματα (να ναι γλυκό το βόλι)

https://www.youtube.com/watch?v=HoO0iMS8TEI

Θεατρικό 3 (Προκήρυξη πετιέται κάτω από την πόρτα – στην άκρη της σκηνής ένα «χωνί» ανακοινώνει την ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου.

Ακούγεται χαμηλωμένο ραδιόφωνο…

~ Κόρη (ΗΡΩ): ΕΛΑΣ και ΕΔΕΣ μαζί ανατίναξαν τη γέφυρα του Γοργοπόταμου

~ Οι Ναζί υποχωρούν στην Βόρεια Αφρική….

~ ….και έχουν σταματήσει μπροστά στο Στάλινγκραντ

~ (Γιος πετάγεται) πρέπει να βοηθήσουμε και εμείς!

~ τρέλα έπιασε τα παιδιά μου, καθίστε στα αυγά σας, θα χαθείτε βρε οι Γερμανοί δεν αστειεύονται.

~ τι λες πατέρα κιοτήδες μας θέλεις;; Εσύ δε μας έλεγες πως «Το δέντρο της ελευθερίας πρέπει να ποτίζεται από καιρού εις καιρόν με το αίμα των πατριωτών και των τυράννων»;;

Τραγούδι : Ήρωες

https://www.youtube.com/watch?v=ATRKi3bPuQc

Δρώμενο 4

~ νέοι και γέροι παίρνουν τα άρματα και βγαίνουν στα βουνά

~ ξεθάβονται τα οικογενειακά όπλα των προηγούμενων δεκαετιών

~ δίνονται μάχες για να παρθούν όπλα από τον κατακτητή

~ ιδρύονται υπηρεσίες πληροφόρησης και παράνομα τυπογραφεία

~ οι φασίστες και οι ντόπιοι συνεργάτες τους βλέπουν το ποτάμι να θεριεύει.

~ Συκοφαντούν με τις εφημερίδες και τα ραδιόφωνα που τα ελέγχουν όλα.

~ Προσπαθούν να τρομοκρατήσουν τον πληθυσμό με σφαγές και πυρπολήσεις χωριών, με εκτελέσεις αγωνιστών.

~ Το ποτάμι πίσω όμως πίσω δε γυρνά

~ Σπουδαίοι λογοτέχνες και παιδαγωγοί ρίχνονται στη μάχη της πληροφόρησης.

~ Ρώτας, Βρεττάκος, Καρβούνης, Παπαμαύρος, Γληνός συμμετέχουν στις αντιστασιακές οργανώσεις.

Αποσπάσματα: (υπόκρουση από Άξιον Εστί) Ο μεγάλος δάσκαλος Δημήτρης Γληνός γράφει το βιβλιαράκι «Τι είναι και τι θέλει το ΕΑΜ» για να καλέσει το λαό στην αντίσταση

Α) «Αληθινά ο φριχτότερος εχθρός μας αυτή τη στιγμή θα ήταν η αποκαρδίωση, η απελπισία και η μοιρολατρεία. Ο λαός που τσακίζεται από την υπέρμετρη βία δεν είναι ακόμα σκλάβος. Σκλάβος γίνεται από τη στιγμή που ψυχικά δέχεται τη σκλαβιά. Στις πολιτείες και τα χωριά εξόν από λίγους προδότες δεν υπάρχει καμιά σκλαβωμένη ψυχή. Κανένα είδος μοιρολατρείας δεν αποδέχεται ο λαός ο ελληνικός. Αγωνίζονται οι εργάτες και οι μισθωτοί στις πόλεις, αγωνίζεται ο αγρότης, στα βουνά αντηχεί κιόλας η γνώριμη φωνή της λευτεριάς. Το καριοφίλι του 21 και το μάνλινχερ του 42.

Β) Ο αγώνας είναι καθημερινός και περιλαβαίνει όλα τα επίπεδα της ζωής. Γιατί παντού και πάντα πρέπει να υπερασπίζουμε τα δικαιώματά μας, παντού και πάντα να δείχνουμε την αλληλεγγύη μας, να στεκόμαστε πλάι ο ένας στον άλλο και απέναντι στον κατακτητή και στον ντόπιο προδότη. Εσύ λοιπόν Έλληνα αναρώτησε τον εαυτό σου τι κάνεις. Τι πρέπει να κάνεις; Να τι πρέπει να κάνεις: Ενώσου με τους άλλους, παίρνε μέρος στους αγώνες, προστάτευε τα δικαιώματα σου στη ζωή για να εξασφαλιστεί η ζωή και η συντήρηση η δική σου και των δικών σου. Σκόρπιζε τα συνθήματα του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα. Σε ατενίζουν οι προγονοί σου και οι μάρτυρες, οι αγωνιστές του Μαραθώνα και της Σαλαμίνας, οι αγωνιστές του 21, οι ήρωες των αλβανικών βουνών.

Θεατρικό 4 (Πολιτική Επιστράτευση)

~ (Διαβάζει κατοχική εφημερίδα) 19 Μαρτίου 1943

«Έκαστος κάτοικος της Ελλάδος 16-45 ετών, υποχρεούται εάν το απαιτήσουν οι περιστάσεις να αναλάβει υποδεικνυόμενην προς αυτόν εργασία διά τας γερμανικάς και ιταλικάς υπηρεσίας. Οι άνδρες είναι υποχρεωμένοι να εργάζωνται έξω του τόπου της μονίμου κατοικίας, συγκροτημένοι εις συμβιωτικάς ομάδας στρατοπέδου».

~ Θέλουν να μας επιστρατεύσουν!

~ Θα μεταφέρουν τον εργαζόμενο πληθυσμό στη Γερμανία

~ Σε στρατόπεδα!

~ Σκλάβοι εργάτες στα εργοστάσια να φτιάχνουν τα όπλα τους.

~ (ΗΡΩ) Εμπρός πατέρα λοιπόν θα πάς σκλάβος ή θα βγεις μαζί μας στο δρόμο!!

Απόσπασμα από Αξιον Εστί: Η μεγάλη Έξοδος

Αφήγηση 5: Η γερμανική διαταγή για την επιστράτευση βγήκε στις 23/2/1943 και από την επόμενη μέρα ξεκινούν οι αντιδράσεις του λαού. Eκτός της ενίσχυσης της πολεμικής μηχανής των ναζί η συντριπτική πλειοψηφία όσων θα έφευγαν «επιστρατευμένοι» για τα γερμανικά εργοστάσια, δεν θα επέστρεφε ποτέ. Ξεκινά κύμα αυθόρμητων απεργιών και διαδηλώσεων με την ελληνική σημαία να ξεδιπλώνεται από τους απεργούς που καταφέρνουν να εισβάλουν στο κατοχικό «Υπουργείο» Εργασίας και να πυρπολήσουν τις λίστες με τα ονόματα των επιστρατευμένων.

Τις επόμενες μέρες οργανωμένες απεργίες από το Εργατικό ΕΑΜ και την ΕΠΟΝ κλιμακώνουν την πίεση ενάντια στην κατοχική κυβέρνηση για την ακύρωση κάθε σχεδίου επιστράτευσης. Ο ποιητής Κωστής Παλαμάς πεθαίνει και η κηδεία του στις 28 Φλεβάρη μετατρέπεται σε γιγάντιο αντικατοχικό συλλαλητήριο. Στις 5 Μαρτίου τεράστια διαδήλωση ενάντια στην επιστράτευση αντιμετωπίζεται από τους Ιταλούς με σφαίρες. Υπό το βάρος της κοινωνικής έκρηξης, ο κατοχικός ψευτό «πρωθυπουργός» Κωνσταντίνος Λογοθετόπουλος παύεται και αντικαθίσταται από τον Ιωάννη Ράλλη, ενώ η πολιτική επιστράτευση ακυρώνεται τελικά στις 10/3/1943. Ο πληθυσμός της Ελλάδας δεν επιστρατεύτηκε για τις πολεμικές ανάγκες του άξονα.

Προβολή εικόνες ή αποσπάσματα video: εικόνες κατοχής, διαδηλώσεις επιστράτευσης, συνθήματα σε τοίχους κτλ

Δρώμενο 5 (χορός)

~ Στο μεταξύ…. αέρας στις κορφές

~ γίναμε πολλοί και πολλές

~ τα βουνά είναι λεύτερα

~ οι μπότες του κατακτητή δεν πατάνε πλέον εδώ.

~ Οι θεοί της λευτεριάς κατηφορίζουν από τον Όλυμπο

Πορτραίτο 1β: Δημήτριος Κασλάς

Το κεφάλι δεν έμεινε σκυφτό. Νικήσαμε στις πόλεις – η επιστράτευση ακυρώθηκε. Σήμερα 12 Μαρτίου 1943 με το 52ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ απελευθερώσαμε την Καρδίτσα.

Οι ιταλικές μονάδες υποχώρησαν στη Λάρισα. Η Πίνδος είναι όλη λεύτερη μαζί με μέρος του Θεσσαλικού κάμπου.

BBC: (το ηχογραφήσαμε από πριν και θα ακουστεί – δε βρήκαμε το αυθεντικό ανακοινωθέν) «Η Καρδίτσα, μια από τις τέσσερις μεγάλες θεσσαλικές πόλεις, είναι ελεύθερη. Είναι η πρώτη πόλη της Ευρώπης που απελευθερώνεται, κάτω από την πίεση των δυνάμεων της Αντίστασης».

Δρώμενο 6 (χορός)

~ Οι ιταλοί υποχωρούν και διαλύονται

~ Φαρδύκαμπος, Αράχωβα, Κούρνοβο, Λιτόχωρο χτυπάμε τον κατακτητή παντού

~ Η Ιταλία παραδίνεται το Σεπτέμβρη του 1943

~ Όλος ο οπλισμός της μεραρχίας Πινερόλο περνά στα χέρια μας

~ οι μούσες του αντάρτικου από τον Παρνασσό γράφουν νέα τραγούδια

Τραγούδι : Βροντάει ο Όλυμπος

https://www.youtube.com/watch?v=PwLXYbsjjG4

Πορτραίτο – αφήγηση : Είμαι ο Βρετανός ταγματάρχης Ντέιβιντ Γουάλας…
«όλος ο κεντρικός όγκος που σχηματίζει τη ραχοκοκαλιά της Ελλάδας είναι εντελώς και εξ ολοκλήρου ανεξάρτητος από την επιρροή ή την επαφή με τις δυνάμεις κατοχής ή τη διοίκηση των Κουίσλινγκ στην Αθήνα. Τα σύνορα ανατολικά και δυτικά είναι αόριστα και διαφέρουν από καιρό εις καιρό ανάλογα με τη δραστηριότητα των δυνάμεων του Άξονα. Αλλά σε κανονικές συνθήκες διατρέχουν σχεδόν παράλληλα τα σύνορα της θεσσαλικής πεδιάδας, από τη μια πλευρά, και των κύριων κοιλάδων της Ηπείρου από την άλλη. Υπάρχουν, φυσικά, απομονωμένα κομμάτια απελευθερωμένων περιοχών σε όλη την Ελλάδα, αλλά αυτό είναι το μεγαλύτερο συνεχές κομμάτι και ξεκινά αδιάσπαστο από τη νότια Σερβία μέχρι κάτω στα βουνά της Γκιώνας και του Παρνασσού. Μέσα σε αυτό είσαι σε πλήρη ασφάλεια. Μπορείς να ταξιδέψεις από τη Φλώρινα μέχρι τις παρυφές της Αθήνας χωρίς τίποτα άλλο παρά μια άδεια από το ΕΑΜ»….

Αφήγηση 5 : Ελεύθερη Ελλάδα

Οι μεγάλες ελεύθερες περιοχές της επικράτειας έδωσαν τη δυνατότητα ενός είδους διακυβέρνησης. Ιδρύεται λοιπόν η  Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης και διοργανώνει μυστικές εκλογές σε όλη την Ελεύθερη Ελλάδα. Ψήφισαν 1.800.000 άνθρωποι για πρώτη φορά και οι γυναίκες. Εκλέγονται 184 αντιπρόσωποι και μαζί με όσους βουλευτές του 1936 ήταν εν ζωή και βρίσκονταν στη χώρα συγκροτούν το Εθνικό Συμβούλιο που στο χωριό Κορυσχάδες Ευρυτανίας εκλέγει την Κυβέρνηση του βουνού με πρόεδρο τον νομικό και πολιτικό Αλέξανδρο Σβώλο. Η κυβέρνηση μεταφέρει αργότερα την έδρα της στο χωριό Πετρίλια των Θεσσαλικών Αγράφων.

Δρώμενο 7 (χορός)

~ η κυβέρνηση καθιερώνει την λαϊκή τοπική αυτοδιοίκηση και δικαιοσύνη.

~ Μέσα στην κατοχή της χώρας – πρώτη δουλειά η εκπαίδευση!

~ Στο γυναικωνίτη της εκκλησίας στη Βίνιανη συζητά η επιτροπή παιδείας.

~ Σημαντικοί έλληνες παιδαγωγοί παρόντες: Μιχάλης Παπαμαύρος, Ρόζα Ιμβριώτη, Κώστας Σωτηρίου.

~ Ανασυστήνεται η Διδασκαλική Ομοσπονδία που είχε διαλύσει η δικτατορία του Μεταξά.

~ Ιδρύονται δύο παιδαγωγικά φροντιστήρια τα οποία διευθύνει ο Παπαμαύρος

~ γράφονται και εκδίδονται σε ελάχιστο χρόνο δύο αναγνωστικά για το δημοτικό.

~ Δεύτερη δουλειά…. Η σοδειά!!

~ Το βιος δε θα μας πάρουν ξανά οι ναζί

~ Το στάρι να μεστώνει για αυτούς που το δουλεύουν!

Προβολή εικόνες ή αποσπάσματα video: νόμισμα και αναγνωστικά ελεύθερης Ελλάδας, κώδικας Ποσειδώνας, συνελεύσεις κατοίκων, ΠΕΕΑ, σχολεία έδρες της κυβέρνησης κτλ

Τραγούδι : Καλαματιανή (η Λευτεριά είναι σχολείο)

https://www.youtube.com/watch?v=-RzSPheEw2s

Πορτραίτο: Στέφανος Σαράφης

Είμαι ο υποστράτηγος Στέφανος Σαράφης, στρατιωτικός διοικητής του ΕΛΑΣ του μεγαλύτερου ένοπλου αντάρτικου σχηματισμού. Πολέμησα από τους Βαλκανικούς πολέμους μέχρι τη Μικρασία. Υπέρμαχος πάντα της δημοκρατίας στη χώρα. Η δικτατορία Μεταξά με εξόρισε στη Μήλο. Χτυπήσαμε και χτυπάμε τους Γερμανούς παντού. Καρούτες, Αμφιλοχία, Μουχαρέμ χάνι. Η πιο σημαντική όμως μάχη ήταν η προστασία της σοδειάς. Με εντολή του Εθνικού Συμβουλίου ξαναπαίρνουμε πίσω τη γη μας και τον καρπό της.

Δρώμενο 8 (χορός)

~ Ούτε σπυρί στάρι στους κατακτητές

~ Κανένα στρέμμα να μη δηλωθεί στις κατοχικές αρχές

~ Καμιά συνεργασία με τους μαυραγορίτες εμπόρους

~ Καμιά πώληση με αντάλλαγμα τα παλιόχαρτα της κυβέρνησης Ράλλη

~ Στα χέρια μας οι αλωνιστικές μηχανές στα χέρια μας το γέννημα.

Προβολή εικόνες από τη μάχη της σοδειάς

Αφήγηση 6: Τα αντίποινα και οι άγνωστοι ήρωες

Οι Γερμανοί μετά τις αλλεπάλληλες ήττες προχωρούν σε σειρά εγκληματικών και τρομοκρατικών ενεργειών για κάμψουν τον αγώνα του ελληνικού λαού. Καλάβρυτα, Δίστομο, Κομμένο χιλιάδες χωριά και τόποι σφαγών, ατελείωτος ο κατάλογος των εκτελεσμένων στην Καισαριανή και σε άλλους τόπους δολοφονιών, χιλιάδες οι βασανισμένοι στα κολαστήρια της Οδού Μέρλιν και της Οδού Ελπίδος στην Αθήνα. Το ηθικό των αγωνιστών δε σπάει.

Ανάγνωση

Οι Άγιοι 106 του Κούρνοβου (Γιάννης Ρίτσος)

Όχι κραυγές και κλάματα
ιερή σιγή να φέξει
το χώρο ετούτο που έπεσαν
οι Αγιοι 106
γερόντοι και ανταρτόπουλα
παιδιά της Ρωμιοσύνης
κάθε όνομα και ένα σπαθί
κ’ ένα άστρο αδελφοσύνης
ωσότου να ‘ρθει η Λευτεριά
στάρι κι ανθό να σπείρει
και το θλιμμένο Κούρνοβο
να στήσει πανηγύρι
κ’ οι 106 αδούλωτοι για πάντα αναστημένοι
φρουροί του δίκιου να ορθώθουν
μέσα στην οικουμένη».

Πορτραίτο – Δρώμενο : Ηλέκτρα Αποστόλου

Είμαι νεκρή αλλά λεύτερη. Στη φυλακή από τη δικτατορία του Μεταξά. Εκεί γέννησα και την κόρη μου. Το καθεστώς των στρατηγών που συνθηκολόγησαντο 1941 για να γίνουν κυβέρνηση με παρέδωσε στους Γερμανούς. Απέδρασα. Μπήκα στην αντίσταση και δουλειά μου ήταν να φτιάχνω ενημερωτικό υλικό ενάντια στους κατακτητές. Ήταν 24 Ιουλίου του 1944 όταν με συνέλαβαν οι συνεργάτες τους της «Ειδικής Ασφάλειας».

~ (Φωνή ανακριτή) Από πού είσαι;

– Από την Ελλάδα!

– Πού κατοικείς;

– Στην Ελλάδα!

– Πώς σε λένε;

– Είμαι Ελληνίδα!

– Ποιοι είναι οι συνεργάτες σου;

– Όλοι οι Έλληνες!

– Τι δουλειά κάνεις;

– Υπηρετώ τον Ελληνικό Λαό!

– Από ποιόν παίρνεις εντολές;

– Μόνο από την Πατρίδα μου!

Δε μαρτύρησα τίποτα. Το όνομά μου είναι Ηλέκτρα Αποστόλου.

Θεατρικό 5

~ Η Ηρώ δεν έχει έρθει ακόμα….. νύχτωσε άρχισε η απαγόρευση κυκλοφορίας.

~ Θα κρύβεται κάπου ή κάτι θα ετοιμάζουν

~ τρέμει η ψυχή μου κάθε μέρα παίζει το κεφάλι της

~ παραφύλα λίγο από το παράθυρο κάτι ακούω έξω

(σιγανά χτυπήματα στην πόρτα)

~ Πιάσανε την Ηρώ.

Πορτραίτο χ3 – Δρώμενο block15:

Ηρώ Κωνσταντοπούλου – Λέλα Καραγιάννη – Ναπολέων Σουκατζίδης

Προβολή εικόνες ή αποσπάσματα video: Χαιδάρι και ειδικά block 15, Καισαριανή, καρέ από το τελευταίο σημείωμα

Ν.Σ (γράφει και μονολογεί): «Πατερούλη, πάω για εκτέλεση, να ‘σαι περήφανος για τον μονάκριβο γιο σου. Ν’ αγαπάς και να λατρεύεις την κορούλα* σου και την αδελφούλα μου, κι οι δυο τους μεγάλοι άνθρωποι. Γεια, γεια πατερούλη.

Block 15. To κτίριο των μελλοθανάτων στο Χαϊδάρι. Εδώ είμαι φυλακισμένος κι εγώ. Ξέρω γερμανικά και με εντολή της αντίστασης κάνω το διερμηνέα των Γερμανών για να μαθαίνουμε ειδήσεις. Πριν λίγο ανακοίνωσαν πως αύριο θα με εκτελέσουν μαζί με άλλους 199. Ο ναζί διοικητής μου πρότεινε να διαλέξω έναν άλλο να πάρει τη θέση μου και να σωθώ. Αρνήθηκα. Στήσαμε γλέντι σήμερα στο θάλαμο πριν τον αυριανό χορό. Θα πετάξω το τελευταίο σημείωμα από το καμιόνι λίγο πριν φτάσουμε στην Καισαριανή. Το όνομά μου είναι Ναπολέων Σουκατζίδης.

Η.Κ: Με συνέλαβαν τα SS. Στη μαθητική μου σάκα κουβαλούσα προκηρύξεις της ΕΠΟΝ. Τρεις βδομάδες με βασάνιζαν αλλά δεν είπα λέξη. Με μετέφεραν στο block 15 στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου. Εκεί σε γνώρισα …σαν άλλη μάνα ήσουν για μένα. (αγκαλιάζει τη Λέλα Καραγιάννη) . Στις 5 Σεπτέμβρη του 1944 έκανα την τελευταία βόλτα μου… μέχρι την Καισαριανή. Με σκότωσαν με 17 σφαίρες όσα ήταν τα χρόνια μου. Το όνομά μου είναι Ηρώ Κωνσταντοπούλου.

Λ.Κ. : Έφτιαξα τη μικρή αντιστασιακή οργάνωση «Μπουμπουλίνα» μαζί με το γιό μου το Νέλσωνα. Φυγαδεύσαμε και γλιτώσαμε εκατοντάδες στρατιώτες των συμμάχων, κλέψαμε σχέδια των κατακτητών. Με έπιασαν μαζί με τα 5 παιδιά μου. Κόρη μου, όλες κόρες μου ήσασταν στο block15. Ήρθα σε βρω 3 μέρες μετά στις 8 Σεπτέμβρη. Το όνομά μου είναι Λέλα Καραγιάννη.

Τραγούδι : Επέσατε θύματα

https://www.youtube.com/watch?v=NQ2df3F35F0

Δρώμενο (χορός) : Η απελευθέρωση

~ Η απελευθέρωση ήρθε αλλά όχι μόνη της

~ Ποτέ να μην ξεχάσουμε

~ ποιοι λευτέρωσαν το χώμα που πατάμε

~ αυτοί που μάτωσαν, πείνασαν, πολέμησαν

~ οι μανάδες που ράβαν τα σημειώματα με τα νέα του ραδιοφώνου στις φόδρες των παιδιών για να περάσουν τα μπλόκα.

~ οι αγρότες που με τον ιδρώτα τους θρέψαν τα αντάρτικα τμήματα που φύλαγαν τα χωράφια τους

~ όσοι και όσες αψήφησαν τα πολυβόλα στις διαδηλώσεις και τα εκτελεστικά αποσπάσματα.

~ τα παιδιά που ξεγλιστρούσαν απαρατήρητα, στρατός αγγελιοφόρων της αντίστασης

~ αυτοί που περπατήσαν ξυπόλητοι στα αγκάθια και κοιμήθηκαν με πέτρες για προσκεφάλι στα αδούλωτα βουνά.

~ 28 Αυγούστου – 3 Σεπτεμβρίου 1944 Ελευθερώνεται με σειρά μαχών ο νομός Έβρου.

~ 12-14 Σεπτεμβρίου 1944 Ελευθερώνεται όλη η ανατολική Μακεδονία και Θράκη

~ 12 Οκτωβρίου1944 το ΕΑΜ κατεβάζει τη ναζιστική σημαία από την Ακρόπολη και ελευθερώνει την Αθήνα, Οι Γερμανοί αποχωρούν για να μην εγκλωβιστούν.

~ 30 Οκτωβρίου 1944. Η 11η μεραρχία του ΕΛΑΣ απελευθερώνει τη Θεσσαλονίκη.

~ Ούτε μνημόσυνα αλλά ούτε λήθη.

~ Πολεμάμε και τραγουδάμε, όλοι μαζί

Προβολή εικόνες ή αποσπάσματα video : εικόνες από την απελευθέρωση πόλεων (υπάρχουν πάρα πολλές)

Τραγούδι: Ρωμιοσύνη

Εθνικός Ύμνος

Τα τραγούδια:

  1. Αχ πατρίδα μου γλυκιά

(Τζαβέλας – αντάρτικη διασκευή του γνωστού τραγουδιού του μισεμού)

Τι έχουν τα ματάκια σου και είναι δακρυσμένα

ο φασισμός εσκέπασε τη χώρα μας μια μέρα

Αχ πατρίδα μας γλυκιά αγαπημένη Ελλάδα

Αχ πατρίδα μας γλυκιά πόσο σ’ αγαπώ πιστά

Τη χώρα μας αρχίσανε να την λεηλατούνε

άντρες γυναίκες και παιδιά όλους να μας χτυπούνε

Αχ πατρίδα μας γλυκιά…..

Μα το κακό δεν βάσταξε και ξέσπασε μια μέρα

εμείς τα ελληνόπουλα σηκώσαμε παντιέρα

Αχ πατρίδα μας γλυκιά…..

Τον φασισμό να διώξουμε Χίτλερ και Μουσολίνι

στη χώρα μας να φέρουμε παντοτινά ειρήνη

Αχ πατρίδα μας γλυκιά…..

  1. Η λευτεριά είναι σχολειό (Καλαματιανή)

(Τζαβέλας)

Η λευτεριά είναι σχολειό και ποιος θα τη σπουδάσει (Καλαματιανή) ρούσα και ξανθή

Πήγα και γω και σπούδασα και βγήκα ένας αντάρτης Καλαματιανή

Πήγα και γω και σπούδασα και βγήκα ένας αντάρτης ρούσα και ξανθή

Ότι κι αν είχα τάδωσα γονιούς γνωστούς και φίλους Καλαματιανή

Ότι κι αν είχα τάδωσα γονιούς γνωστούς και φίλους ρούσα και ξανθή

Και πήρα το τουφέκι μου και στα βουνά μας βγήκα Καλαματιανή

Και πήρα το τουφέκι μου και στα βουνά μας βγήκα ρούσα και ξανθή

  1. Φόρεσε αντάρτη τ’ άρματα (να ναι γλυκό το βόλι)

(Δημήτρης Γκόγκος (Μπαγιαντέρας))

(καλά μια γιορτή μόνο με τα δικά του και του Γενιτσάρη γίνεται…)

Φόρεσε αντάρτη τ’ άρματα
ζώσε και το σπαθί σου
και σύρε για τον πόλεμο
κι η λευτεριά μαζί σου
Σύρε και θέλω νικητής
παιδί μου να γυρίσεις
για τη γλυκιά τη λευτεριά
το αίμα σου να χύσεις
Πολέμησε αντάρτη μου
πως πολεμάνε όλοι
και με τον Άρη αρχηγό
να `ναι γλυκό το βόλι

  1. Βροντάει ο Όλυμπος (Στ΄άρματα)

Νίκος Καρβούνης – Άκης Σμυρναίος

Βροντάει ο Όλυμπος, αστράφτει η Γκιώνα,
μουγκρίζουν τ’ Άγραφα, σείεται η στεριά.
Στ’ άρματα, στ’ άρματα, εμπρός στον αγώνα,
για τη χιλιάκριβη τη λευτεριά.
Ξαναζωντάνεψε τ’ αρματολίκι,
τα μπράτσα σίδερο, φλόγα η ψυχή,
λουφάζουν έντρομοι ντόπιοι και ξένοι λύκοι
στην εκδικήτρα μας αντρίκια ορμή.
Ο Γοργοπόταμος στην Αλαμάνα
στέλνει περήφανο χαιρετισμό,
μιας ανάστασης νέας χτυπά καμπάνα,
μηνάν τα όπλα μας το λυτρωμό.
Σπάμε την άτιμη την αλυσίδα
που μας εβάραινε θανατερά,
θέλουμε λεύτερη εμείς πατρίδα
και πανανθρώπινη τη λευτεριά.

  1. Ήρωες

Αρης Βακάλης – Νότης Μαυρουδής

Ήρωες, άπαρτα βουνά.
Ήρωες, με δώδεκα ζωές,
κάστρα του Ολύμπου
και του Παρνασσού φαντάσματα,
ήρωες μες στα χαλάσματα.
Αίματα, κόκκινο νερό,
αίματα, ποτάμι βουερό,
πυρ στην Αλαμάνα
και φωτιά στο Γοργοπόταμο
και φωτιά στο Γοργοπόταμο.
Εμπρός αδέρφια εμπρός
κι είναι μαζί μας ο λαός
στα πιο μεγάλα μας τα κατορθώματα
μες στις πέτρες και στα χώματα.
Θάνατος, μαύρος αδερφός.
Θάνατος, θα γίνω αθάνατος,
πυρ στην Αλαμάνα
και φωτιά στο Γοργοπόταμο
και φωτιά στο Γοργοπόταμο.
Αέρας στις κορφές
μαύρο φεγγάρι στις καρδιές
έλα και πάρε μόνος σου τη λευτεριά
με τραγούδια, όπλα και σπαθιά.

Τ’ ακκορντεόν

Γιάννης Νεγρεπόντης – Μάνος Λοΐζος

Στη γειτονιά μου την παλιά είχα ένα φίλο
που ήξερε και έπαιζε τ’ ακορντεόν
όταν τραγούδαγε φτυστός ήταν ο ήλιος
φωτιές στα χέρια του άναβε τ’ ακορντεόν

Μα ένα βράδυ σκοτεινό σαν όλα τ’ άλλα
κράταγε τσίλιες παίζοντας ακορντεόν
φασιστικά καμιόνια στάθηκαν στη μάντρα
και μια ριπή σταμάτησε τ’ ακορντεόν

Τ’ αρχινισμένο σύνθημα πάντα μου μένει
όποτε ακούω από τότε ακορντεόν
κι έχει σαν στάμπα τη ζωή μου σημαδέψει
δε θα περάσει ο φασισμός

Άνεμοι θύελλες (warsaviankaa las barricadasheydi baricataWhirlwinds of danger) Πολωνικό αντιστασιακό του 1879 ( WacławŚwięcicki  – JózefPławiński)

Διεθνοποιήθηκε στο Β παγκόσμιο

Θύελλες, άνεμοι γύρω μας πνέουν

Τέκνα του σκότους εμάς κυνηγούν

Σ’ ύστερες μάχες μπλεκόμαστε τώρα

Κι άγνωστες τύχες εμάς καρτερούν

Negras tormenas agitan los aires
nubes oscuras nos impiden ver
Aun que nosespere el dolor y la muerte
contra el enemigo nos llama el deber.

 

Κι όμως ψηλά τη σημαία κρατώντας

Πάντα περήφανοι, πάντα μπροστά!

Πέφτοντας κάπου, μα πάντα νικώντας

Σώζουμε έθνη και δούλους λαούς

 

En pie el pueblo obrero, a la batalla
hay que derrocar a la reacción.
¡A las barricadas! ¡A las barricadas!
por el triunfo de la Confederación.

Kara fırtınalar sarsıyor göğü,

Kara bulutlar köreder gözleri,

Ölüm ve acı beklese de bizleri,

Onları yenmek için yürümeliyiz

Ve en değerli varlığımız özgürlük,

Cesaret ve inançla savunmalıyız,

Haydi barikata haydi barikata,

Ekmek, adalet ve özgürlük için,

 

Whirlwinds of danger are raging around us,
O’erwhelming forces of darkness assail,
Still in the fight see advancing before us,
The flag of liberty that yet shall prevail.

Then forward ye workers, freedom awaits you,
Over all the world on the land and the sea.
On with the fight for the cause of humanity.
March, march ye toilers and the world shall be free.

Επέσατε θύματα

(Ανώνυμων)

Επέσατε θύματα, αδέρφια, εσείς
Σε άνιση Πάλη κι Αγώνα
Ζωή, λευτεριά και τιμή του Λαού
Γυρεύοντας, βρήκατε μνήμα
Θεριεύει ο γίγαντας τώρα Λαός
Και σπάει δεσμά κι αλυσίδες
Αιώνια η μνήμη σε σας, αδελφοί
Στον τίμιο που πέσατε Αγώνα..

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here